Giá xăng dầu lập đỉnh, vận tải Hải Phòng “kẹt” giữa chi phí và thị trường

Chi phí đội lên, doanh nghiệp vận tải chịu “cú sốc” trực diện

Trong văn bản gửi Văn phòng Chính phủ, các bộ, ngành và UBND TP Hải Phòng ngày 25/3, Hiệp hội Vận tải TP Hải Phòng cho biết, diễn biến căng thẳng tại Trung Đông đã tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo giá xăng dầu tăng đột biến, ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động vận tải.

Với đặc thù là đầu mối xuất nhập khẩu lớn nhất miền Bắc, Hải Phòng tập trung lượng lớn phương tiện vận tải, đặc biệt là xe đầu kéo sơ mi rơ-moóc – nhóm tiêu thụ nhiên liệu ở mức cao. Trong cơ cấu chi phí, nhiên liệu chiếm tới 35–45%, nên khi giá dầu tăng mạnh, toàn bộ chi phí vận hành bị đội lên đáng kể.

Theo ông Đặng Thế Phương - Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Vận tải TP Hải Phòng, tính đến ngày 24/3, giá dầu diesel đã tăng trên 100%, còn giá xăng tăng hơn 60% so với trước khi xảy ra xung đột. Trong khi đó, phần lớn hợp đồng vận tải được ký theo năm, khiến doanh nghiệp không thể điều chỉnh giá cước ngay, buộc phải “gánh” phần chi phí tăng thêm trong ngắn hạn.

Đà tăng của giá nhiên liệu không chỉ dừng ở vận tải đường bộ mà còn lan rộng sang toàn bộ chuỗi logistics. Ảnh: Đinh Huyền.

Đại diện một doanh nghiệp vận tải container tại Hải Phòng cho biết, chi phí nhiên liệu hiện đã vượt xa dự toán, trong khi giá cước chưa thể điều chỉnh tương ứng.

“Có những chuyến xe gần như không còn lợi nhuận, thậm chí là thua lỗ nhưng doanh nghiệp vẫn phải chạy để giữ khách và duy trì hợp đồng. Nếu dừng thì mất thị trường, còn tiếp tục thì áp lực chi phí ngày càng lớn”, vị này chia sẻ.

Không chỉ chịu áp lực chi phí, doanh nghiệp còn gặp khó về dòng tiền khi các đơn vị cung ứng xăng dầu rút ngắn thời gian thanh toán, thậm chí yêu cầu thanh toán ngay thay vì cho nợ 20–30 ngày như trước. Điều này khiến khả năng xoay vòng vốn của nhiều doanh nghiệp bị thu hẹp đáng kể.

Tác động cũng lan rộng sang toàn bộ chuỗi logistics khi giá cước vận tải biển, đường thủy, hàng không, đường sắt đều có xu hướng tăng, cùng với chi phí bảo hiểm vận chuyển. Đặc biệt, các tuyến hàng hóa đi và đến khu vực xung đột hoặc châu Âu phải điều chỉnh lộ trình, kéo dài thời gian, làm tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Trước thực tế trên, Hiệp hội Vận tải TP Hải Phòng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành kiểm soát nguồn cung, ổn định giá năng lượng; sử dụng linh hoạt công cụ thuế và quỹ để “hạ nhiệt” giá nhiên liệu; đồng thời xem xét các chính sách hỗ trợ về vốn, lãi suất, phí và nghĩa vụ tài chính để giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Doanh nghiệp chủ động thích ứng nhưng “kẹt” giữa giá và khách

Ở góc độ doanh nghiệp, đặc biệt là vận tải hành khách, áp lực không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở bài toán thị trường.

Ông Khúc Hữu Thanh Hải – Giám đốc Công ty CP Vận tải Thương mại và Dịch vụ Đất Cảng cho biết, để bù đắp chi phí, doanh nghiệp buộc phải tính đến phương án tăng giá cước ở mức 15–30%. Tuy nhiên, thực tế triển khai lại thận trọng hơn nhiều khi phần lớn đơn vị mới chỉ điều chỉnh khoảng 8–10% do lo ngại mất khách.

“Với mức tăng hiện nay, doanh nghiệp chỉ bù được khoảng 30–45% chi phí nhiên liệu so với trước. Phần còn lại buộc phải tự ‘gánh’, khiến hiệu quả kinh doanh tiếp tục bị thu hẹp. Doanh nghiệp đang đứng trước lựa chọn rất khó: tăng giá thì mất khách, không tăng thì không đủ bù chi phí”, ông Hải chia sẻ.

Trong tình hình hiện nay, bên cạnh việc kiến nghị chính sách, các doanh nghiệp cũng đang chủ động thích ứng bằng cách tối ưu vận hành, cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu quả khai thác.

Vận tải hành khách Hải Phòng cũng chịu sức ép lớn từ đà tăng giá xăng dầu.

Trước đó, UBND TP Hải Phòng đã yêu cầu các cơ quan chức năng theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá cước vận tải, đồng thời tăng cường quản lý kê khai, niêm yết giá, bảo đảm việc điều chỉnh giá cước phải có cơ sở, phù hợp thực tế chi phí.

Thành phố cũng định hướng các doanh nghiệp vận tải rà soát, bố trí phương tiện phù hợp với nhu cầu, hạn chế xe chạy rỗng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong điều hành nhằm tiết giảm chi phí. Về dài hạn, việc chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện, năng lượng sạch được khuyến khích nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng tính chủ động trước biến động thị trường.

Trong thế “kẹt” giữa chi phí và thị trường, nỗ lực tự thân của doanh nghiệp là cần thiết, nhưng để duy trì ổn định hoạt động, các chính sách hỗ trợ kịp thời vẫn được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong giai đoạn hiện nay.