Từ 2026, xe vận tải bắt buộc dùng năng lượng xanh: Doanh nghiệp, chuyên gia nói gì?

Hãng xe Hào Hương (Hà Nội – Thanh Hóa) chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch phục vụ cho hoạt động vận tải hành khách tuyến cố định (Ảnh: Lê Minh)

Áp lực chi phí và yêu cầu chuyển đổi trong thời gian ngắn

Theo dự thảo Nghị quyết về vùng phát thải thấp trình HĐND Hà Nội, từ ngày 1/7/2026, mô tô, xe gắn máy, taxi và ôtô dưới 9 chỗ đầu tư mới phục vụ kinh doanh vận tải phải sử dụng điện hoặc hybrid; phương tiện dùng nhiên liệu hóa thạch sẽ ngừng tiếp nhận.

Ông Trịnh Huy Hiếu, đại diện hãng xe Hào Hương (tuyến Gáp Bát, Hà Nội – BX Triệu Sơn, Thanh Hóa), cho biết doanh nghiệp hiện vận hành khoảng 50 xe trung chuyển chạy xăng và dự kiến nâng cấp vào năm 2026. Tuy nhiên, giá phương tiện điện và hybrid cao hơn đáng kể, buộc đơn vị phải cân đối lại kế hoạch đầu tư.

Theo ông Hiếu, ngoài chi phí mua xe, doanh nghiệp còn quan tâm đến chi phí bảo dưỡng, phụ tùng, vòng đời pin và khả năng vận hành ổn định. Ông cho rằng chính sách ưu đãi tín dụng hoặc hỗ trợ giá sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình chuyển đổi.

Nhiều doanh nghiệp nhận định việc chuyển sang xe điện đồng loạt có thể tạo áp lực lên hệ thống sạc hiện nay, đặc biệt với nhóm xe trung chuyển, taxi và xe công nghệ hoạt động liên tục trong ngày.

Ông Hoàng Ngọc Dương, Giám đốc Công ty TNHH Vận tải Dương Hải, đánh giá thời gian sạc, công suất sạc nhanh và vị trí trạm sạc là yếu tố then chốt. Nếu điểm sạc ít hoặc quá tải vào giờ cao điểm, phương tiện dễ bị gián đoạn hoạt động. Ông Dương đề xuất thành phố cần tính đến giá điện sạc và cơ chế hỗ trợ đầu tư hạ tầng.

Doanh nghiệp cần thêm cơ chế chuyển đổi

Theo khảo sát của Banduong.vn, từ cuối tháng 7/2025, nhiều bến xe lớn tại Hà Nội đã bắt đầu hoàn thiện hạ tầng phục vụ phương tiện điện nhằm phù hợp với định hướng chuyển đổi. Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết các trạm sạc này có thể tương thích với nhiều dòng xe điện; việc liên thông giữa các hãng sạc có thể được điều chỉnh bằng cơ chế quản lý khi số lượng phương tiện tăng.

Trạm sạc xe ô tô điện tại Bến xe Gia Lâm (Ảnh: Phạm Văn)

Một số doanh nghiệp taxi tại Hà Nội đã chuyển đổi phần lớn hoặc toàn bộ đội xe sang xe điện trong thời gian gần đây. Theo ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội, xu hướng này cho thấy thị trường từng bước thích nghi với sự thay đổi.

Đối với nhóm mô tô, xe gắn máy hoạt động trên nền tảng công nghệ, sẽ chuyển đổi xe chạy xăng sang sử dụng năng lượng sạch, một số nền tảng gọi xe cho biết đang xây dựng kế hoạch chỉ tuyển tài xế sử dụng xe điện và nghiên cứu chính sách hỗ trợ quá trình chuyển đổi.

Nhiều chuyên gia giao thông đánh giá Hà Nội đang đi theo xu hướng của các đô thị lớn trên thế giới, nơi kiểm soát khí thải từ giao thông không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là yếu tố của chiến lược phát triển bền vững. Tuy vậy, hiệu quả triển khai phụ thuộc vào năng lực hạ tầng sạc, mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp và tính cụ thể của chính sách hỗ trợ.

Một số ý kiến cho rằng Hà Nội cần sớm ban hành bộ tiêu chí rõ ràng về “phương tiện năng lượng xanh”, đồng thời tập trung vào các chính sách như ưu đãi tín dụng khi đầu tư phương tiện điện hoặc hybrid, hỗ trợ giá điện sạc, hỗ trợ xây dựng trạm sạc và giảm lệ phí đăng ký, đăng kiểm đối với các loại phương tiện này.

Nghị quyết vùng phát thải thấp: lộ trình và phạm vi áp dụng

Tại kỳ họp thứ 28, HĐND TP Hà Nội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết thay thế Nghị quyết 47/2024/NQ-HĐND, quy định việc triển khai vùng phát thải thấp trên địa bàn.

Theo nghị quyết, trong vùng phát thải thấp, Hà Nội cho phép lưu thông các phương tiện không phát sinh khí thải, xe cơ giới thân thiện môi trường, sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, xe ưu tiên và các phương tiện có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, thành phố sẽ cấm hoạt động kinh doanh trên nền tảng ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải trong vùng phát thải thấp, đồng thời hạn chế hoặc cấm lưu thông theo thời điểm hoặc khu vực. Xe tải trên 3,5 tấn dùng nhiên liệu hóa thạch cũng sẽ bị cấm vào vùng này nhằm giảm lượng khí thải từ nhóm xe nặng.

Với xe ôtô không đạt chuẩn khí thải mức 4, thành phố sẽ áp dụng hạn chế hoạt động và tiến tới cấm lưu thông theo giờ hoặc theo khu vực. Đây được xem là biện pháp có tác động lớn đến thói quen di chuyển trong đô thị, nhất là với các dòng xe cũ, tiêu hao nhiều nhiên liệu.

Theo lộ trình, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong Vành đai 1 kể từ ngày 1/7/2026.