Hải Phòng: Có nên tiếp tục thí điểm phố đi bộ?

Tuy nhiên, thực tế từ các tuyến phố như Thế Lữ, Quang Trung, Phùng Chí Kiên… cho thấy hiệu quả chưa đạt kỳ vọng, một số nơi đã phải dừng hoạt động. Câu hỏi đặt ra: Sau những vấp váp ban đầu, có nên tiếp tục thí điểm phố đi bộ nữa hay không?

Từ kỳ vọng…

Khi phố đi bộ Thế Lữ (quận Hồng Bàng cũ) ra mắt năm 2019, người dân Hải Phòng đã hồ hởi đổ về trải nghiệm không gian mới mẻ bên bờ sông Tam Bạc. Với lợi thế cảnh quan, gần trung tâm hành chính, kết nối với nhiều di tích và công trình văn hóa như Nhà hát lớn, đền Tam Kỳ…, tuyến phố này được xem là không gian công cộng kiểu mẫu đầu tiên của thành phố. Những buổi tối cuối tuần, nơi đây trở thành điểm đến của các gia đình, giới trẻ, với các hoạt động biểu diễn dân gian, nhạc đường phố, trò chơi truyền thống, ẩm thực hè phố.

Phố đi bộ Thế Lữ có quy mô ấn tượng với tuyến phố dài 1.170m, chạy dọc theo bờ sông Tam Bạc và vỉa hè rộng 4m.

Đến tháng 8/2024, phố đi bộ Quang Trung tiếp tục được thí điểm, cũng tại quận cũ Hồng Bàng, cách Thế Lữ chưa đầy một km. Tuyến phố dài khoảng 700m được đầu tư bài bản với sân khấu biểu diễn, đèn trang trí, các gian hàng di động và chương trình nghệ thuật định kỳ. Không khí náo nhiệt trong những ngày đầu khai trương khiến nhiều người kỳ vọng về một "kép phố đi bộ" có thể bổ trợ và nâng tầm trải nghiệm cho nhau.

Ở hướng Đông thành phố, phố đi bộ Phùng Chí Kiên (trên tuyến Lê Hồng Phong, quận Ngô Quyền cũ) cũng được đưa vào thí điểm nhằm phục vụ cư dân tại khu vực đông dân cư, gần các trung tâm thương mại lớn, sân bay Cát Bi và chuỗi dịch vụ đô thị. Chính quyền địa phương đặt mục tiêu vừa giãn mật độ vui chơi giải trí trung tâm, vừa phát triển thương mại ban đêm tại khu vực mới nổi.

…đến thực tế chưa trọn vẹn

Dù khởi đầu nhiều kỳ vọng, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều bất cập dần bộc lộ. Việc phố Thế Lữ và Quang Trung nằm quá gần nhau – lại cùng thuộc quận Hồng Bàng – khiến lượng người dân và nguồn lực tổ chức bị phân tán. Trong khi Thế Lữ có lợi thế cảnh quan sông nước và di sản văn hóa thì Quang Trung lại thiếu điểm nhấn về không gian và hoạt động mang bản sắc riêng. Sự trùng lặp trong nội dung tổ chức, ẩm thực và giải trí khiến người dân nhanh chóng mất hứng thú.

Bên cạnh đó, các tuyến phố không duy trì được hoạt động thường xuyên, thiếu đội ngũ vận hành chuyên nghiệp và nguồn ngân sách ổn định. Việc tổ chức còn mang tính thời vụ, phong trào, khiến không ít tuyến phố đi vào tình trạng “mở cho có”, thưa thớt người dân, thưa cả tiểu thương và các nhóm biểu diễn.

Phố đi bộ Quang Trung thời điểm mới thử nghiệm.

Phố đi bộ Quang Trung đã chính thức dừng thí điểm đầu năm 2025 – sau chưa đầy nửa năm triển khai. Đây được xem là “bài học nhanh” về việc lựa chọn vị trí, thiết kế nội dung và tính toán sự hấp dẫn của phố đi bộ. Còn với tuyến Phùng Chí Kiên, việc nằm trên trục đường Lê Hồng Phong – nơi lưu lượng giao thông rất lớn – khiến việc cấm xe vào cuối tuần gặp nhiều bất tiện. Các hoạt động tổ chức cũng chưa có nhiều điểm nhấn, thiếu liên kết với hệ thống dịch vụ thương mại quanh tuyến khiến mô hình dần rơi vào tình trạng mờ nhạt.

Dẫu còn những hạn chế, không thể phủ nhận tâm huyết của các cấp chính quyền đặc biệt là chính quyền quận trong việc kiến tạo không gian công cộng, tạo thói quen sinh hoạt mới cho người dân. Nỗ lực tổ chức các tuyến phố đi bộ trong bối cảnh quỹ đất đô thị eo hẹp, thói quen người dân chưa thật sự phù hợp, cũng là điều đáng ghi nhận.

Vẫn có điểm sáng

Không phải tuyến phố đi bộ nào cũng thất bại. Công viên – phố đi bộ Vũ Yên, thuộc khu phức hợp giải trí sinh thái phía Bắc thành phố, là một ví dụ thành công nhờ quy hoạch tổng thể, hạ tầng hiện đại, cảnh quan sinh thái đa dạng và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm. Tại đây, phố đi bộ không tồn tại độc lập mà trở thành một phần trong chuỗi trải nghiệm: vui chơi, ẩm thực, check-in, nghỉ dưỡng. Các hoạt động được tổ chức chuyên nghiệp, đa dạng theo mùa, thu hút đông đảo người dân và du khách mỗi dịp cuối tuần.

Phố đi bộ Vũ Yên từ khi khởi động đến nay vẫn giữ được nhịp sống sôi động.

Mô hình này cho thấy khi phố đi bộ được đầu tư bài bản, có chiến lược nội dung rõ ràng, kết nối tốt với cộng đồng và dịch vụ hỗ trợ thì hoàn toàn có thể trở thành không gian sống hấp dẫn và bền vững.

Sau những vấp váp và điểm sáng đan xen, câu hỏi lớn đặt ra là: Hải Phòng có nên tiếp tục thí điểm phố đi bộ nữa hay không?

Câu trả lời có lẽ không nằm ở việc dừng hay làm tiếp, mà là làm như thế nào, ở đâu và vì ai. Nếu tiếp tục theo hướng phong trào, manh mún, không có tầm nhìn lâu dài thì việc thí điểm mới sẽ chỉ lặp lại những sai lầm cũ. Ngược lại, nếu coi đây là một phần trong chiến lược phát triển không gian công cộng, gắn với nhu cầu thực tiễn, bản sắc địa phương và có sự tham gia của cộng đồng, thì mô hình phố đi bộ hoàn toàn xứng đáng để tiếp tục được thử nghiệm – một cách bài bản hơn, chắc chắn hơn.

Trong quá trình ấy, bài học từ những phố đi bộ đã và đang hoạt động chính là dữ liệu quý giá để điều chỉnh chính sách, tránh dàn trải và đầu tư dở dang. Phố đi bộ không chỉ là không gian đi bộ, mà là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng, nhịp sống văn minh và cả khát vọng xây dựng một đô thị đáng sống.

Và nếu Hải Phòng đủ kiên trì, đủ lắng nghe, đủ bản lĩnh để làm lại từ đầu một cách chỉn chu thì câu trả lời không chỉ là “nên”, mà còn là “cần thiết”.