Hoàn thiện cơ chế giao thông công cộng và thúc đẩy phương tiện xanh

Theo Công văn số 11170/VPCP-CN ngày 14/11/2025, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã xem xét báo cáo của Bộ Xây dựng về lộ trình phát triển hệ thống giao thông công cộng đồng bộ, hiện đại và đề xuất cơ chế, chính sách đột phá để thu hút đầu tư tư nhân, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng, giao thông xanh.

Trước ngày 31/1/2026, hoàn thiện cơ chế phát triển giao thông công cộng và hỗ trợ người dân chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông xanh.

Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì phối hợp với các bộ, ngành gồm: Công an, Tư pháp, Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, cùng UBND TP Hà Nội, UBND TP Hồ Chí Minh và các cơ quan liên quan. Đồng thời, tham vấn thêm ý kiến chuyên gia, tham khảo kinh nghiệm quốc tế để rà soát, hoàn thiện báo cáo.

Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Báo cáo phải nêu rõ từng nhiệm vụ cụ thể như đề xuất cơ chế, chính sách, quy hoạch, dự án đầu tư, nguồn lực, tổ chức thực hiện; phân định trách nhiệm giữa các cơ quan trung ương và địa phương; xác định lộ trình thực hiện, làm rõ sản phẩm của Báo cáo, cấp có thẩm quyền phê duyệt và trình tự thủ tục cụ thể. Bộ Xây dựng phải hoàn thiện và báo cáo Thủ tướng trước ngày 31/01/2026.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, trong bối cảnh ô nhiễm không khí từ hoạt động giao thông đang gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân tại nhiều đô thị. Việc chuyển đổi nền kinh tế theo hướng xanh, đặc biệt là chuyển đổi phương tiện giao thông từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng xanh, có ý nghĩa then chốt nhằm giảm phát thải khí các-bon và khí mê-tan.

Khuyến khích người dân chuyển đổi sang sử dụng phương tiện xanh để bảo vệ môi trường.

Thời gian qua, Chính phủ đã đưa ra nhiều chỉ đạo thúc đẩy giao thông xanh. Tại Thông báo 8/TB-VPCP ngày 8/1/2025, Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu chính sách hỗ trợ cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công chuyển sang sử dụng phương tiện xanh. Tại Thông báo 490/TB-VPCP ngày 17/9/2025, UBND TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh được yêu cầu xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, công bố lộ trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh cùng các chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh tại TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, việc phát triển mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) sẽ góp phần giảm phát thải CO₂, hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân và tăng tỷ lệ người dân dùng phương tiện công cộng. Các chuyên gia cũng cho rằng chiến lược giao thông xanh cần bắt đầu từ hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hệ thống vận tải xanh và tái cơ cấu mạnh mẽ thị phần vận tải, vốn đang phụ thuộc lớn vào đường bộ. Việc giảm tải cho đường bộ để tăng vai trò đường sắt, đường thủy sẽ hướng tới hệ thống giao thông bền vững hơn.

Song song với tái cơ cấu vận tải, cần xây dựng kế hoạch chuyển đổi phương tiện và hạ tầng theo hướng xanh hóa, kết hợp phát triển hạ tầng xanh với phương tiện xanh, tăng cường ứng dụng giao thông thông minh và đẩy mạnh chuyển đổi số. Phát triển logistics xanh cũng được xem là xu thế tất yếu, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia.