Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam kiến nghị sửa đổi nhiều quy định còn bất cập trong Luật TTATGT đường bộ

Theo Hiệp hội, từ ngày 1/1/2025, Luật TTATGTĐB và các văn bản liên quan chính thức có hiệu lực. Quá trình triển khai đã bộc lộ nhiều bất cập, gây đình trệ hoạt động sản xuất, phát sinh thiệt hại kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp tới doanh nghiệp vận tải, trung tâm đào tạo lái xe, người học và đặc biệt là đội ngũ lái xe.

Trước đó, Hiệp hội đã có công văn góp ý nhiều nội dung và được Bộ Công an, Bộ Tư pháp mời tham gia thẩm định dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật. Một số kiến nghị quan trọng đã được tiếp thu như: Quy định về thiết bị giám sát hành trình, thời giờ lái xe, màu sơn xe chở học sinh. Tuy nhiên, nhiều nội dung then chốt khác vẫn chưa được đưa vào dự thảo trình Quốc hội.

Trong văn bản mới, Hiệp hội tiếp tục đề nghị xem xét sửa đổi, bổ sung 10 nhóm vấn đề lớn trong Luật TTATGTĐB. Nổi bật gồm:

1. Tuổi tối đa của lái xe khách, xe giường nằm.
Hiện quy định tuổi tối đa lái xe khách trên 29 chỗ là 57 tuổi với nam, 55 tuổi với nữ. Hiệp hội đề nghị nâng theo Luật Lao động (62 tuổi nam, 57 tuổi nữ), bởi nhiều doanh nghiệp đang thiếu hụt 10–50% lái xe, trong khi nhóm lái xe ở độ tuổi này vẫn có sức khỏe và kinh nghiệm tốt. Thực tiễn tại Nhật Bản, Hàn Quốc cho phép lái xe tới trên 65 tuổi.

2. Quy định về trừ điểm giấy phép lái xe (GPLX).
Đề nghị phục hồi đủ 12 điểm nếu GPLX chưa bị trừ hết điểm trong vòng 12 tháng; đồng thời rút ngắn thời gian chờ thi lại sau khi bị trừ hết điểm xuống 3 tháng (thay vì 6 tháng). Theo phản ánh, thời gian chờ dài khiến nhiều lái xe bỏ nghề, chuyển sang công việc khác.

3. Quyền điều khiển xe hạng thấp hơn.
Đề nghị bổ sung nguyên tắc: “Người có GPLX hạng cao hơn được lái các hạng xe thấp hơn”, giúp quy định rõ ràng, thuận lợi hơn trong quản lý.

4. Học, thi chuyển hạng CE (xe đầu kéo).
Hiện luật chưa quy định người có GPLX hạng D1, D2, D được học, thi sang hạng CE. Hiệp hội kiến nghị bổ sung để giải quyết tình trạng thiếu hụt 30–50% lái xe đầu kéo, tránh nguy cơ đình trệ vận tải container.

5. Thiết bị giám sát hành trình và camera.
Đề xuất chỉ bắt buộc với xe khách từ 8 chỗ trở lên, xe đầu kéo, xe tải trên 7,5 tấn, xe cứu thương, cứu hộ…; không áp dụng với xe dưới 8 chỗ và xe tải nhỏ nhằm tránh lãng phí xã hội.

6. Đào tạo người điều khiển máy chuyên dùng.
Kiến nghị chỉ yêu cầu “bồi dưỡng” kiến thức pháp luật giao thông thay vì “đào tạo” chính quy, do đặc thù khóa học ngắn (32 giờ) và phần lớn lái máy đã được đào tạo tại các trường chuyên ngành. Giấy chứng nhận bồi dưỡng sẽ thay cho chứng chỉ.

7. Quy định đổi đăng ký xe.
Hiện nhiều doanh nghiệp khó đổi giấy tờ khi xe đang thế chấp ngân hàng. Hiệp hội đề nghị bổ sung quy định linh hoạt, áp dụng chuyển đổi số để đổi giấy đăng ký xe mà không làm gián đoạn hoạt động vận tải.

8. Quy định lưu hành xe quá khổ để chở phương tiện.
Đề nghị cho phép xe quá khổ giới hạn được lưu hành khi vận chuyển ô tô, rơ-moóc, sơ mi rơ-moóc chuyên dùng, thiết bị từ nơi sản xuất, cảng, ga, nhập khẩu đến nơi sử dụng.

9. Khảo sát, gia cường công trình đường bộ.
Theo quy định hiện nay, mọi trường hợp xe quá khổ, quá tải đều phải khảo sát, gia cường đường bộ. Hiệp hội đề nghị chỉ áp dụng với phương tiện vượt quá chiều cao, chiều rộng giới hạn của công trình, tránh gây phiền hà không cần thiết.

10. Xe siêu trường, siêu trọng.
Kiến nghị cho phép lắp đặt thiết bị chuyên dùng theo hướng dẫn nhà sản xuất và được ghép nối tổ hợp nhiều xe (đầu kéo, rơ-moóc, sơ mi rơ-moóc, mô-đun…) để vận chuyển hàng đặc thù. Đây là phương án tối ưu cho vận tải hàng siêu trường, siêu trọng trong thực tế.

Thiết bị giám sát hành trình và camera đề xuất chỉ bắt buộc với xe khách từ 8 chỗ trở lên, xe đầu kéo, xe tải trên 7,5 tấn, xe cứu thương, cứu hộ…; không áp dụng với xe dưới 8 chỗ và xe tải nhỏ nhằm tránh lãng phí xã hội.

Kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến hoạt động vận tải và đào tạo lái xe: Hiệp hội Vận tải kiến nghị Chính phủ xem xét sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại các nghị định hiện hành, nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân.

1. Về hoạt động của xe bốn bánh có gắn động cơ.
Nghị định 158/2024/NĐ-CP và Nghị định 165/2024/NĐ-CP hiện quy định dừng hoạt động xe bốn bánh có gắn động cơ từ 30/6/2025 và giới hạn chỉ được chạy trên tuyến có biển báo tốc độ 30 km/h. Quy định này được đánh giá là không phù hợp thực tế, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp và ảnh hưởng việc làm của hàng nghìn lái xe.

Kiến nghị: Cho phép loại phương tiện này tiếp tục hoạt động phục vụ khách du lịch, người dân tại khu du lịch và đô thị; bỏ quy định về biển báo tốc độ 30 km/h vì không khả thi; ban hành chính sách nhất quán để người dân, doanh nghiệp chủ động đầu tư; nếu dừng hoạt động cần có lộ trình, thời gian khấu hao hợp lý.
Lý do: Xe bốn bánh gắn động cơ đã được luật pháp định danh và cho phép kinh doanh vận tải; chủ trương của Nhà nước là khuyến khích phương tiện sạch, thân thiện môi trường.

2. Về điều kiện giáo viên dạy lái xe.
Khoản 2, Điều 10, Nghị định 160/2024/NĐ-CP quy định giáo viên dạy thực hành phải có trình độ từ trung cấp trở lên. Quy định này gây tốn kém, không thiết thực, bởi nhiều bằng cấp trung cấp không liên quan đến chuyên môn lái xe.

Kiến nghị: Sửa thành “Bằng tốt nghiệp THPT trở lên” và giữ nguyên các điều kiện khác; bổ sung linh hoạt về chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm.

3. Về cách tính lưu lượng đào tạo.
Khoản 3, Điều 3, Nghị định 160/2024/NĐ-CP được cho là chưa phù hợp thực tế.

Kiến nghị: Tính lưu lượng đào tạo dựa trên số học viên học thực hành lái xe ô tô tại một thời điểm, thay vì tính gộp cả học viên lý thuyết.
Lý do: Yếu tố quyết định là sân tập, xe tập và giáo viên thực hành, trong khi học viên học lý thuyết không sử dụng sân bãi.

4. Về số lượng sân tập lái ô tô.
Quy định hiện hành yêu cầu cơ sở đào tạo bố trí nhiều sân tập lái, gây khó khăn về quỹ đất.

Kiến nghị mỗi sân tập được phép phục vụ tối đa 1.000 học viên học thực hành; tùy điều kiện có thể bố trí sân riêng cho từng hạng đào tạo.

Kiến nghị: Mỗi sân tập được phép phục vụ tối đa 1.000 học viên học thực hành; tùy điều kiện có thể bố trí sân riêng cho từng hạng đào tạo.
Lý do: Thực tế mỗi khóa chỉ khoảng 50% học viên tham gia thực hành; quỹ đất tại các địa phương hạn hẹp, cần tính toán hợp lý để tránh lãng phí.

Hiệp hội nhấn mạnh, nếu các quy định bất cập không được sửa đổi, bổ sung kịp thời sẽ gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp, làm chi phí logistics của Việt Nam tiếp tục ở mức cao (17–20% GDP, trong khi các nước trong khu vực chỉ 9–15%). Đây là rào cản lớn với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề nghị Quốc hội, Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Tư pháp và các bộ ngành liên quan sớm nghiên cứu, tiếp thu để tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện cho ngành vận tải phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu của người dân và nền kinh tế.