Bộ Xây dựng: Tăng phân cấp, siết kỷ cương và đẩy mạnh số hóa trong quản lý an toàn giao thông đường bộ và đường sắt

Phân cấp – phân quyền mạnh hơn: Cấp xã trở thành tuyến đầu bảo đảm ATGT

Hội thảo năm nay diễn ra tại Hải Phòng, tập trung vào các thay đổi lớn trong hệ thống quản lý an toàn giao thông, đặc biệt là xu hướng giao mạnh nhiệm vụ xuống cấp xã, phường – nơi tiếp xúc trực tiếp với người dân và cơ sở hạ tầng.

Ông Nguyễn Tuấn Ngọc Tú, Phó Vụ trưởng Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng) phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Tuấn Ngọc Tú, Phó Vụ trưởng Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng), đánh giá những năm qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng và Nhà nước, công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đã có nhiều chuyển biến tích cực; tai nạn giao thông giảm sâu trên cả 3 tiêu chí.

Tuy vậy, theo ông Tú, tình hình tai nạn giao thông đường bộ và đường sắt vẫn còn diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các đô thị lớn, trên những tuyến quốc lộ trọng điểm và tại các điểm giao cắt đường bộ - đường sắt. Mỗi vụ tai nạn nghiêm trọng đều gây tổn thất lớn về người, tài sản và kéo theo hệ lụy về kinh tế – xã hội.

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và hạ tầng giao thông phát triển mạnh, yêu cầu đặt ra hiện nay là tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật, gắn với phân cấp, phân quyền rõ ràng và cải cách thủ tục hành chính. Với chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, phát triển đô thị và các công trình giao thông thuộc phạm vi quản lý, Bộ Xây dựng có vai trò then chốt trong bảo đảm an toàn công trình, an toàn giao thông ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế, thi công tới khai thác, vận hành.

Ông Tú kỳ vọng các ý kiến trao đổi tại hội thảo sẽ giúp nhận diện đầy đủ hơn những bất cập hiện nay, qua đó tạo cơ sở để các cơ quan quản lý, địa phương và lực lượng chức năng hoàn thiện quy trình, tăng cường phối hợp, nâng cao chất lượng bảo đảm an toàn giao thông trong giai đoạn tới.

Chánh Văn phòng Ban ATGT TP Hải Phòng Nguyễn Văn Luyến.

Đại diện địa phương đăng cai, ông Nguyễn Văn Luyến, Chánh Văn phòng Ban ATGT TP Hải Phòng cho biết, trong 11 tháng năm 2025, thành phố Hải Phòng ghi nhận 803 vụ tai nạn giao thông, làm 427 người chết và 551 người bị thương; hơn 99% là tai nạn đường bộ. 

Thời gian qua, công tác phổ biến pháp luật về bảo đảm an toàn giao thông, nhất là liên quan đến đường bộ và đường sắt, vẫn còn hạn chế ở một số địa phương. Ông Luyến khẳng định hội thảo là dịp tốt để trang bị đầy đủ nền tảng pháp lý và tăng cường nhận thức, kỹ năng cho lực lượng làm công tác an toàn giao thông ở cơ sở, đặc biệt là đội ngũ cán bộ cấp xã, phường - những người trực tiếp tham mưu, tổ chức triển khai chính sách tại địa phương.

Ông Trương Trọng Doanh, Chuyên viên chính Vụ Vận tải và ATGT (Bộ Xây dựng).

Ở phần trình bày chuyên đề, ông Trương Trọng Doanh, Chuyên viên chính Vụ Vận tải và ATGT (Bộ Xây dựng), phân tích rõ hệ thống phân cấp mới trong quản lý an toàn giao thông. Nhiều nhiệm vụ trước đây phải chờ cấp tỉnh hoặc Bộ nay được giao trực tiếp cho cấp xã, như tổ chức phân luồng tạm thời, quản lý các hạng mục hạ tầng nhỏ lẻ, giám sát điểm đen và lập biên bản một số hành vi vi phạm hành chính trên các tuyến đường địa phương.

Theo ông Doanh, cách tiếp cận này giúp rút ngắn quy trình xử lý, giảm độ trễ trong phản ứng hiện trường, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu các địa phương phải nâng cao năng lực cán bộ, củng cố trang thiết bị và hoàn thiện quy trình phối hợp để bảo đảm việc thực thi thẩm quyền mới được vận hành thống nhất, hiệu quả và đúng pháp luật.

Siết an toàn đường sắt, tăng thẩm tra đường bộ và thúc đẩy chuyển đổi số

Ông Phạm Minh Tâm cho rằng, nhiều nguy cơ tiềm ẩn tai nạn có thể được loại bỏ ngay từ khâu thiết kế nếu công tác này thực hiện nghiêm túc.

Ở lĩnh vực đường bộ, ông Phạm Minh Tâm - Phó Trưởng phòng Tổ chức giao thông, Cục Đường bộ Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của thẩm tra, thẩm định an toàn giao thông. Theo ông, nhiều nguy cơ tiềm ẩn tai nạn có thể được loại bỏ ngay từ khâu thiết kế nếu công tác này thực hiện nghiêm túc. Luật Đường bộ sửa đổi, có hiệu lực từ tháng 7/2026, sẽ tăng yêu cầu bắt buộc về thẩm tra ATGT đối với cả dự án mới và dự án cải tạo.

Ông Nguyễn Mạnh Lưu, Phó Trưởng phòng Quản lý an toàn Đường sắt I.

Ở mảng đường sắt, ông Nguyễn Mạnh Lưu, Phó Trưởng phòng Quản lý an toàn Đường sắt I, Cục Đường sắt Việt Nam cho biết, từ cuối tháng 11 đến đầu tháng 12/2025, khu vực từ Hà Tĩnh trở ra đã ghi nhận 93 vụ tai nạn đường sắt, làm 28 người chết và 45 người bị thương. Một phần đáng kể trong số này liên quan tới các lối đi tự mở – những điểm giao cắt không được kiểm soát, thiếu hệ thống cảnh báo và từ lâu đã được coi là nguy cơ lớn đối với an toàn vận hành tàu hỏa.

Một lối đi tự mở ngang qua đường sắt đoạn qua xã Kim Thành, TP Hải Phòng đã được đóng lại.

Ông Lưu phân tích, nguyên nhân sâu xa nằm ở việc nhiều địa phương chưa dành nguồn lực tương xứng cho việc xây dựng đường gom, rào chắn và xóa bỏ các lối đi mở trái phép, trong khi đây chính là giải pháp căn cơ nhất để giảm thiểu tai nạn. Luật Đường sắt 2025, có hiệu lực từ đầu năm 2026, được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ rệt khi phân định lại trách nhiệm giữa các cấp, mở cơ chế để địa phương – kể cả cấp xã/phường – có thể trực tiếp tham gia xử lý, giám sát và tổ chức lại các điểm giao cắt.

Năm 2025, tổng thiệt hại do thiên tai đối với hạ tầng giao thông ước hơn 101 tỷ đồng, tác động trực tiếp đến tiến độ của nhiều dự án đang triển khai.

Về công tác phòng chống thiên tai, ông Đỗ Trọng Hiếu, Vụ Vận tải và ATGT (Bộ Xây dựng) cho biết năm 2025 là một năm “đặc biệt khắc nghiệt” với 15 cơn bão, 06 áp thấp nhiệt đới và lượng mưa nhiều đợt vượt ngưỡng rủi ro, gây hàng loạt sự cố sạt lở, ngập úng, làm gián đoạn giao thông trên nhiều tuyến trọng điểm. Tổng thiệt hại đối với hạ tầng giao thông ước hơn 101 tỷ đồng, tác động trực tiếp đến tiến độ của nhiều dự án đang triển khai.

Ông Hiếu nêu rõ, thực tế đã bộc lộ tình trạng một số địa phương còn bị động, lúng túng trong điều hành ứng phó, nhất là khâu phối hợp thông xe khẩn cấp, bảo đảm an toàn công trình và bố trí mặt bằng khi xảy ra sự cố. Từ kinh nghiệm mùa thiên tai vừa qua, ông đề nghị các địa phương chuẩn hóa quy trình ứng phó, xây dựng kịch bản theo từng cấp độ rủi ro, đồng thời tăng cường phối hợp liên vùng – liên ngành để chủ động hơn khi mưa bão lớn xuất hiện.

Ông Nguyễn Song Hào – Phó trưởng phòng, Trung tâm Công nghệ thông tin (Bộ Xây dựng).

Ở nhóm nội dung về chuyển đổi số, ông Nguyễn Song Hào – Phó trưởng phòng, Trung tâm Công nghệ thông tin (Bộ Xây dựng) thông tin, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ sẽ chính thức vận hành từ ngày 1/1/2026. Đây là nền tảng hợp nhất toàn bộ quy trình xử lý thủ tục hành chính trên phạm vi cả nước, từ khâu tiếp nhận, thẩm định đến phê duyệt hồ sơ, giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Ông Hào nhấn mạnh, hệ thống mới không chỉ tạo cơ sở dữ liệu chuyên ngành dùng chung, đồng bộ giữa Bộ và địa phương mà còn tăng mức độ minh bạch và truy vết trách nhiệm trong từng khâu xử lý. Khi dữ liệu được kết nối theo thời gian thực, việc phân cấp – phân quyền cho địa phương sẽ “đi vào thực chất hơn”, bởi cán bộ cấp tỉnh, cấp xã có thể chủ động xử lý hồ sơ theo đúng thẩm quyền, trong khi Bộ vẫn giám sát tập trung. Đây được coi là bước chuyển quan trọng để đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực xây dựng và giao thông, hướng tới nền quản trị số thống nhất, hiệu quả.

Ông Từ Minh Phương, Phó Trưởng phòng ATGT – Cục Đường bộ Việt Nam.

Trong phần thảo luận, ông Từ Minh Phương, Phó Trưởng phòng ATGT - Cục Đường bộ Việt Nam nêu, việc nhiều địa phương cấp xã/phường còn chưa nắm rõ khái niệm và quy trình thẩm tra an toàn giao thông, dễ dẫn tới nhầm lẫn giữa thẩm tra, thẩm định và kiểm tra hiện trường. Ông cho rằng cần hiểu đúng bản chất thẩm tra ATGT là công cụ phát hiện nguy cơ từ gốc, áp dụng ở mọi giai đoạn dự án, qua đó giúp địa phương chủ động phòng ngừa tai nạn thay vì chỉ xử lý khi sự cố xảy ra.

Chánh Văn phòng Ban ATGT tỉnh Phú Thọ Nguyễn Văn Doanh.

Ông Nguyễn Văn Doanh - Chánh Văn phòng Ban ATGT tỉnh Phú Thọ bày tỏ kỳ vọng khi Luật Đường bộ 2025 chính thức có hiệu lực, các bộ, ngành liên quan sẽ sớm ban hành đầy đủ quy chế và văn bản hướng dẫn để địa phương có cơ sở triển khai. Ông Doanh cho rằng nhiều nội dung mới của luật, từ phân định trách nhiệm quản lý kết cấu hạ tầng, xử lý điểm đen đến tổ chức giao thông cấp cơ sở đều cần hướng dẫn cụ thể để tránh lúng túng trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc có khung pháp lý rõ ràng, đồng bộ sẽ giúp các địa phương, đặc biệt là cấp huyện và cấp xã, chủ động hơn trong thực thi nhiệm vụ, góp phần đưa các quy định của luật nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Vận tải Hải Phòng Đặng Thế Phương. Ảnh: Đinh Huyền.

Đại diện phía doanh nghiệp, ông Đặng Thế Phương - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Vận tải Hải Phòng đánh giá hội thảo đã cung cấp bức tranh toàn diện về những thay đổi trong quản lý an toàn giao thông, đặc biệt là các nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền, thẩm tra ATGT và trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Ông cho biết, Hiệp hội sẽ phổ biến rộng rãi toàn bộ nội dung hội thảo đến các hội viên, coi đây là bước quan trọng để nâng cao nhận thức, tăng tính tuân thủ pháp luật giao thông và góp phần cải thiện an toàn trên các tuyến vận tải trong thời gian tới.

Hội thảo khép lại với kỳ vọng tạo chuyển biến thực chất trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông, trong đó phân cấp mạnh đi đôi với siết trách nhiệm, ứng dụng số hóa nâng cao hiệu lực quản lý, và sự phối hợp giữa trung ương – địa phương được tăng cường, hướng đến một môi trường giao thông an toàn, bền vững cho người dân.