Những bức họa biết đi

Thuở xưa, khi những người nông dân ra đồng làm ruộng, hay những người lao động vất vả nơi nắng gắt, họ ước sao có một bóng râm thật mát để giúp họ tránh khỏi sự bỏng rát của ánh mặt trời. Và thế là chiếc mũ sombrero ra đời. Thoạt đầu, chiếc mũ được đan tết bằng những cọng rơm. Vàng mũ to, đủ rộng để che mát cho phần đầu, cổ và vai, kèm theo một sợi dây thật mảnh dưới cằm để giữ cho chiếc mũ không bị bay theo gió. Trong tiếng Tây Ban Nha, “sombre” nghĩa là “bóng mát”. Vì được đan bằng rơm nên mũ rất nhẹ, thế nhưng lại có sự dẻo dai và độ bền vô cùng lớn, chịu được sự hà khắc của thiên nhiên.

Một điều khá ngạc nhiên, “tổ tiên” của chiếc mũ sombrero này là một chiếc mũ được những thanh niên người Mông Cổ sử dụng khi cưỡi ngựa từ những năm đầu thế kỷ 13. Sau này, chiếc mũ được người Tây Ban Nha du nhập về, biến tấu lại với đỉnh chóp bằng phẳng hơn. Khi chiếc mũ đặt chân tới Mexico, chúng trở thành một chiếc mũ với đỉnh chóp hình vương miện hoặc hình quả ớt poblano. Màu sắc của mũ cũng được thay đổi đa dạng hơn. Phụ nữ Mexico sở hữu đôi bàn tay thật khéo léo, họ nhuộm những cọng rơm với những màu sắc bắt mắt, phơi khô chúng rồi đem đan tết thành những chiếc mũ đủ màu sắc. Dần dần, chiếc mũ mang một diện mạo mới, trở nên rực rỡ hơn. Sombrero xuất hiện trong những lễ hội sắc màu tựa như một món trang sức không thể thiếu.

Thời gian dần trôi qua, chiếc mũ càng trở nên phổ biến hơn, thân thương hơn. Người Mexico, họ tự hào với chiếc mũ sombrero tựa như người Việt Nam tự hào với chiếc nón lá của mình vậy. Những chiếc mũ vốn được tạo ra để che nắng, che mưa, sombrero được giới thượng lưu để mắt tới, và họ đã đưa chiếc mũ sombrero thuần đơn trở thành một món thời trang không thể thiếu trong bộ sưu tập. Những cọng rơm được thay thế bằng những vật liệu đắt tiền hơn như nỉ và nhung, hoa văn trang trí bắt đầu xuất hiện. Chính những hoa văn này đã đưa nghệ thuật làm mũ sombrero lên một tầm cao mới. Giáo hoàng Benedict XVI và giáo hoàng John Paul II cũng sở hữu một chiếc sombrero với thiết kế độc nhất trên thế giới thêu tên của mình.

Đối với người Mexico, một chiếc mũ sombrero là một tác phẩm nghệ thuật bởi tất cả các công đoạn làm mũ đều được làm hoàn toàn thủ công bằng tay. Với mỗi một chiếc mũ, người thợ gửi gắm cả tâm huyết và tài năng của mình vào chiếc mũ. Những mũi thêu thoăn thoắt tưởng chừng giản đơn nhưng lại là công đoạn mất nhiều thời gian nhất. Để trang trí cho sombrero, người thợ sử dụng rất nhiều phụ kiện khác nhau: những sợi chỉ thêu đủ màu sắc, hạt cườm lóng lánh, từng dải viền ren sang trọng và cả những sợi lông chim… Trước đó, người thợ ngắm nhìn chiếc mũ thật lâu, kiểm tra chất liệu và hình dáng của mũ rồi mới bắt đầu thổi hồn vào tác phẩm. Ngày qua ngày, những chiếc mũ sombrero xinh đẹp dần thành hình. Vành mũ được thêu bằng những sợi chỉ chắc chắn, tạo độ dẻo dai cứng cáp. Bên trên thân mũ và rộng khắp vành là những họa tiết xinh đẹp: những cánh hoa sen trắng muốt với những đường thêu nổi tinh tế, viền ren đầy nữ tính cùng chút cườm tô điểm là để dành cho những quý cô sang trọng, còn những chiếc sombrero thêu hình chú chim ưng bay lượn, kim tự tháp Ai Cập huyền thoại lại được những người đàn ông Mexico tính cách phóng khoáng lựa chọn cho mình. 

Thật không sai khi nói rằng, sombrero là một bức họa mang hình hài một chiếc mũ. Khác với bức tranh chỉ có thể treo trên tường để thưởng thức, sombrero là “bức họa biết đi”, rong ruổi khắp phương trời, tượng trưng cho trái tim và tâm hồn của chủ nhân của chúng. Để rồi khi mỏi mệt, người dừng chân, “bức họa” sombrero che nắng mưa cho người khép mắt nghỉ ngơi, thân thiết gắn bó tựa tri kỷ. Vậy nên khi tới Mexico, đừng quên tìm cho mình một chiếc sombrero, một chiếc sombrero chỉ thuộc về riêng mình.