Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã về dự và trao quyết định xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt Cụm di tích Từ Lương Xâm - căn cứ bản doanh của Ngô Quyền (năm 938) của Thủ tướng Chính phủ cho UBND thành phố Hải Phòng.

Trang trọng Lễ đón nhận Di tích Quốc gia đặc biệt

Tối ngày 12/02/2025, buổi lễ đã được long trọng diễn ra với sự chứng kiến của các quan chức cấp cao cùng hàng ngàn người dân địa phương lẫn du khách thập phương trong không khí hân hoan, phấn khởi. Tại buổi lễ, có sự hiện diện của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long, đại diện lãnh đạo Bộ Văn hóa -Thể thao và Du lịch, lãnh đạo các cơ quan Trung ương, thành phố Hải Phòng. Ban tổ chức đã giới thiệu chương trình nghệ thuật sử thi đặc biệt với sự tham gia của 250 nghệ sĩ đến từ trung ương và địa phương. 

Lễ đón nhận diễn ra vào đúng dịp kỷ niệm 1087 năm Chiến thắng Bạch Đằng, 1081 năm ngày mất của Đức vương Ngô Quyền. 

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long trao Bằng xếp hạng Cụm di tích Từ Lương Xâm - căn cứ bản doanh của Ngô Quyền năm 938 là Di tích quốc gia đặc biệt cho lãnh đạo thành phố Hải Phòng.

Lễ đón nhận diễn ra trang trọng trong niềm hân hoan của Đảng bộ, chính quyền và người dân thành phố Cảng.

Trước đó, vào ngày 17/1/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 152/QĐ-TTg công nhận Cụm di tích Từ Lương Xâm là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt. Để đánh dấu sự kiện quan trọng này, từ ngày 12/2 đến 15/2/2025 (tức từ ngày 15 đến 18 tháng Giêng năm Ất Tỵ), quận Hải An đã tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng và Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm năm 2025.

Chia sẻ với phóng viên banduong.vn, ông Phùng Văn Đốc (61 tuổi, số nhà 11, tổ dân phố 3, đường Nam Hưng, phường Nam Hải, quận Hải An, Hải Phòng) không giấu được niềm xúc động và tự hào khi Từ Lương Xâm – nơi thờ Đức Vương Ngô Quyền chính thức được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất từng là đại bản doanh của vị anh hùng dân tộc, ông Đốc luôn ý thức sâu sắc về ý nghĩa lịch sử to lớn của nơi đây.

“Nhiều năm nay, vào mỗi dịp lễ hội hay ngày Tết, tôi đều cùng gia đình đến cụm di tích để tri ân công đức của Ngô Quyền – vị vua đã mở ra kỷ nguyên độc lập cho dân tộc. Nhưng năm nay thật đặc biệt, quy mô lễ hội lớn chưa từng có, công tác tổ chức rất bài bản, trang trọng. Việc Từ Lương Xâm được vinh danh là Di tích Quốc gia đặc biệt không chỉ khẳng định giá trị lịch sử của vùng đất này mà còn làm rạng danh truyền thống hào hùng của tổ tiên. Là người con Nam Hải, tôi vô cùng tự hào và biết ơn.” - Ông Đốc nói.

Những tiết mục văn nghệ là những màn sử thi tái hiện“Hào khí Bạch Đằng-Dấu thiêng Từ Lương Xâm” vô cùng công phu với sự tham gia của hơn 250 diễn viên, nghệ sĩ ưu tú, ca sĩ nổi tiếng. Ảnh: Chiến Hiếu.

Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm theo thông lệ hàng năm được tổ chức từ ngày 16 đến 18 tháng Giêng. Một trong những nét độc đáo mang đậm bản sắc di sản văn hóa quốc gia tại lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm là lễ rước truyền thống. Lễ rước truyền thống gồm 7 đoàn rước Lương Xâm, đoàn rước Xâm Bồ phường Nam Hải và đoàn rước của các phường Đằng Hải, Tràng Cát, Đông Hải 1, Đông Hải 2, Đằng Lâm với đầy đủ các đồ tế, khí: Cờ thần, chiêng, trống, chấp kích, bát âm, long đình, lọng, bát biểu, kiệu bát cống rước về Từ Cả - Di tích quốc gia đặc biệt cụm di tích Từ Lương Xâm.

Lễ rước truyền thống đã được truyền giữ qua bao thế hệ, thể hiện tình cảm, lòng tôn kính sâu sắc của cán bộ và nhân dân quận Hải An đối với công lao to lớn của Đức Vương Ngô Quyền. Trong lễ hội còn có các hoạt động văn hóa văn nghệ, các trò chơi dân gian. Các hoạt động này góp phần làm nên thành công của lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm.

Năm nay, với sự kiện quan trọng là đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, ban lãnh đạo thành phố cùng người dân đã có sự chuẩn bị công phu, bài bàn và kỹ lưỡng nhằm tổ chức thành công sự kiện mang tính biểu tượng của văn hoá địa phương nói riêng và thành phố Hải Phòng nói chung.

Bên cạnh đó, lễ hội truyền thống diễn ra với các hoạt động văn hóa văn nghệ như : Giải thi đấu bóng chuyền, kéo co, cờ người, nhẩy bao bố, viết thư pháp và các trò chơi dân gian...kéo dài đến hết ngày 15/02 dương lịch.

Từ Lương Xâm - Chứng nhân lịch sử hào hùng

Theo tương truyền, vào năm 938, khi hay tin quân Nam Hán do Vạn vương Hoằng Tháo dẫn đầu hung hăng mang quân xâm lược nước ta, Ngô Quyền đã nhanh chóng xây dựng lực lượng, chiêu mộ binh mã, chọn vùng đất Lương Xâm làm bản doanh chỉ huy chiến trận.

Từ nơi đây, các lực lượng do Đức vương Ngô Quyền chỉ huy đã làm nên một trận đại chiến thắng trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử, nhấn chìm toàn bộ các chiến thuyền của quân xâm lược Nam Hán, mở ra một kỷ nguyên độc lập lâu dài cho dân tộc ta.

Sau khi Đức vương Ngô Quyền mất, dân làng Lương Xâm xưa (nay thuộc phường Nam Hải, quận Hải An, TP Hải Phòng) đã dựng đền thờ vị tổ trung hưng đất nước và tôn vinh Đức vương Ngô Quyền là Thành hoàng, thần chủ của vùng đất cửa sông Bạch Đằng.

Từ Lương Xâm trước đây do người dân 2 làng Lũng Đông và Lương Xâm thay nhau trông coi. Thời đó, làng Lũng Đông được gọi là làng trên và Lương Xâm được gọi là làng dưới, hay còn gọi là làng Dầm hay Lãng Thâm (chỉ vùng đất trũng thấp).

Trải qua thời gian, đến nay Lương Xâm chỉ còn một nửa làng, Sau cơn bão biển năm 1955,  đê Tràng Cát bị vỡ gây lũ lụt trên diện rộng, nhân dân cạo chua, rửa mặn, đắp lại đê điều và đào mương An Kim Hải chạy qua địa phận Lương Xâm, chia một phần đất Lương Xâm về Đằng Hải, một phần của Lương Xâm với thôn Xâm Bồ lập thành địa giới phường Nam Hải như hiện nay.

Lễ rước của các phường và Lễ rước kiệu hội tụ về chầu trước cửa "Từ cả" Từ Lương Xâm. 

Hiện nay, Từ Lương Xâm là 1 trong 22 di tích lịch sử trên địa bàn quận Hải An thờ Đức Vương Ngô Quyền và được suy tôn là “Từ Cả” - nơi đứng đầu phụng thờ Đức Vương Ngô Quyền ở quận Hải An và là 1 trong 3 "linh từ" của quận Hải An (di tích lịch sử khu vực Từ Lương Xâm, Phủ Thượng Đoạn, Đền Phú Xá).

Đặc biệt, tại đây còn lưu giữ 125 hiện vật, cổ vật và 25 đạo sắc phong có niên đại từ năm 1522 đến 1924 của các triều đại Lê Sơ, Mạc, Lê Trung Hưng, Tây Sơn và Nguyễn. Nổi bật trong số đó là ba chiếc cọc gỗ, được cho là chứng tích của trận Bạch Đằng lịch sử năm 938.