Mô hình thông quan tập trung tại Hải Phòng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực

Giảm thời gian thông quan

Theo Chi cục Hải quan khu vực III, kể từ khi chính thức triển khai mô hình thông quan tập trung từ ngày 01/6/2026, công tác tiếp nhận, xử lý hồ sơ và giải phóng hàng hóa được thực hiện ổn định, thông suốt. Qua gần 1 tháng vận hành, thời gian thông quan trung bình đã giảm khoảng 16% so với trước đây, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp và tăng hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

Bên cạnh việc duy trì tốc độ xử lý tờ khai, số hóa hồ sơ và chứng từ, Đội Thông quan tập trung còn đẩy mạnh công tác kiểm soát tuân thủ, chủ động phát hiện và xử lý các dấu hiệu vi phạm phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp cân bằng giữa mục tiêu tạo thuận lợi thương mại và yêu cầu quản lý chặt chẽ hoạt động xuất nhập khẩu.

Công chức Hải Quan thuộc đội thông quan tập trung túc trực làm việc cả ngày nghỉ để hỗ trợ doanh nghiệp thông quan nhanh nhất. 

Về hạ tầng kỹ thuật, hệ thống công nghệ thông tin, mạng nội bộ và đường truyền phục vụ công tác thông quan được duy trì ổn định. Với hai đường truyền nội bộ (50Mb và 8Mb) cùng đường truyền internet 300Mb phục vụ doanh nghiệp, hoạt động xử lý hồ sơ diễn ra liên tục, không ghi nhận tình trạng nghẽn mạng kéo dài trong các khung giờ cao điểm.

Các quy trình nghiệp vụ như chuyển luồng kiểm tra thực tế hàng hóa, chỉ định lấy mẫu phân tích phân loại, giám định chuyên ngành hay xử lý vi phạm phát sinh đều được thực hiện đồng bộ, đúng quy định. Nhờ đó, không phát sinh tình trạng tồn đọng hồ sơ hoặc ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu.

Theo thống kê, mỗi công chức thuộc Đội Thông quan tập trung hiện xử lý bình quân trên 30 tờ khai mỗi ngày. Mặc dù khối lượng công việc tăng lên đáng kể do tập trung đầu mối xử lý, tiến độ giải quyết thủ tục vẫn được duy trì ổn định, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn Hải Phòng tiếp tục tăng trưởng.

Đánh giá sơ bộ cho thấy, mô hình thông quan tập trung đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm trung bình hơn 5 giờ chờ đợi đối với mỗi lô hàng, qua đó giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Doanh nghiệp đánh giá cao những thay đổi tích cực

Qua ghi nhận từ cộng đồng doanh nghiệp, đa số ý kiến đều đánh giá mô hình thông quan tập trung đã mang lại nhiều thuận lợi trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Trước đây, doanh nghiệp thường phải liên hệ với nhiều đơn vị hải quan cửa khẩu khác nhau để xử lý hồ sơ. Nay với cơ chế tập trung đầu mối, các thủ tục được thực hiện thống nhất, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại. Nhiều doanh nghiệp cho biết thời gian hoàn thành thủ tục hải quan đã giảm khoảng 50% so với trước khi áp dụng mô hình mới.

Một lợi ích khác được doanh nghiệp ghi nhận là việc hướng dẫn nghiệp vụ trở nên đồng bộ hơn. Đối với cùng một mặt hàng, doanh nghiệp nhận được cách giải thích và hướng dẫn thống nhất từ cơ quan hải quan, hạn chế tình trạng mỗi đơn vị chi cục cửa khẩu áp dụng một cách hiểu khác nhau như trước đây.

Ông Nguyễn Văn Thịnh – Giám đốc Công ty Cổ phần ALP Logistics Chi Nhánh Hải Phòng đánh giá cao vai trò của mô hình thông quan tập trung, giảm thiểu rất nhiều chi phí cho doanh nghiệp

Ông Nguyễn Văn Thịnh – Giám đốc Công ty Cổ phần ALP Logistics Chi Nhánh Hải Phòng cho biết: "Việc tập trung đầu mối xử lý hồ sơ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn rất nhiều trong quá trình làm thủ tục. Những vướng mắc phát sinh được hướng dẫn và giải quyết nhanh chóng hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động kế hoạch giao nhận hàng hóa."

Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai mô hình thông quan tập trung cũng phát sinh một số khó khăn nhất định trong giai đoạn đầu.

Do là mô hình mới, cả công chức hải quan và doanh nghiệp đều cần thời gian để thích nghi với quy trình làm việc mới. Một số doanh nghiệp phản ánh thời gian đầu chưa nắm rõ công chức phụ trách hồ sơ của mình, dẫn đến lúng túng trong quá trình trao đổi và xử lý công việc.

Ngoài ra, việc số hóa chứng từ, truyền dữ liệu điện tử và đính kèm hồ sơ trên hệ thống đôi lúc còn xảy ra lỗi kỹ thuật. Doanh nghiệp sử dụng nhiều các phần mềm khai báo khác nhau như VNPT, Thái Sơn, Viettel…nên còn nhiều bỡ ngỡ; công nghệ AI trong quá trình phân tích, số hóa chứng từ vẫn còn nhiều lỗi do mô hình mới được triển khai.  Trong một số trường hợp, thông tin luân chuyển giữa Đội Thông quan tập trung và các đơn vị hải quan cửa khẩu đặc biệt là đối với hàng hóa phân luồng đỏ cần phải kiểm tra chưa đồng bộ hoàn toàn, gây ảnh hưởng nhất định đến tiến độ xử lý hồ sơ.

Đặc biệt, một số doanh nghiệp phản ánh tình trạng tờ khai đã hoàn thành thủ tục thông quan nhưng chưa thể lấy mã vạch để đưa hàng ra khỏi cảng do lỗi hệ thống. Điều này có thể làm phát sinh chi phí lưu container, lưu bãi, ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất kinh doanh và tiến độ giao nhận hàng hóa.

Tuy nhiên, theo đánh giá của doanh nghiệp ông Thịnh cho rằng: “Những khó khăn trên chủ yếu xuất phát từ giai đoạn chuyển đổi ban đầu và các vấn đề kỹ thuật của hệ thống công nghệ thông tin. Trong quá trình triển khai, lãnh đạo và công chức hải quan đã tích cực hỗ trợ. Gần như 100% công chức túc trực làm việc ngày thứ 7 để tư vấn giải đáp vướng mắc, thậm chí bố trí làm việc ngoài giờ và duy trì lực lượng trực vào ngày nghỉ nhằm bảo đảm hoạt động thông quan không bị gián đoạn.”

Theo đánh giá của doanh nghiệp, kết quả bước đầu cho thấy mô hình thông quan tập trung đang đi đúng hướng trong tiến trình hiện đại hóa hải quan, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực phục vụ doanh nghiệp. Để mô hình phát huy hiệu quả cao hơn trong thời gian tới, các doanh nghiệp kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cao khả năng kết nối dữ liệu giữa các đơn vị liên quan, đồng thời đẩy nhanh việc khắc phục các lỗi phát sinh trong quá trình số hóa hồ sơ và xử lý thông tin điện tử.

Với những kết quả tích cực đã đạt được cùng sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, mô hình thông quan tập trung được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư, kinh doanh tại Hải Phòng nói riêng và sẽ là cơ sở để ngành hải quan thực hiện triển khai mô hình thông quan tập trung trên cả nước trong tương lai.