Liên tiếp tai nạn trên cao tốc: Cảnh báo từ cả hạ tầng lẫn ý thức

Thời gian gần đây, hàng loạt vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng liên tiếp xảy ra trên các tuyến cao tốc, đặc biệt tại các đoạn đường chỉ có hai làn xe mỗi chiều như Vĩnh Hảo - Phan Thiết, Hà Nội - Ninh Bình, Cao Bồ - Mai Sơn, … khiến nhiều người thương vong. Những con số nhức nhối ấy một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về an toàn trên các tuyến đường tưởng chừng “hiện đại, an toàn” nhất cả nước.

Hiện trường vụ tai nạn nghiêm trọng khiến 3 người tử vong trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết.

Tai nạn nối tiếp tai nạn

Rạng sáng 9/7, tại tuyến cao tốc Phan Thiết – Vĩnh Hảo (qua tỉnh Lâm Đồng), xe khách biển số 78F-002.64 tông vào xe 85F-000.37 đang dừng do nổ lốp. Va chạm mạnh khiến 3 người tử vong, nhiều người khác bị thương, hai phương tiện hư hỏng nặng.

Cùng ngày, khoảng 17h25, tại cao tốc Hà Nội – Ninh Bình, ô tô biển xanh chở 5 người nổ lốp, mất lái, đâm vào dải phân cách rồi va chạm với xe khách giường nằm. Chiếc xe lật ngửa, quay ba vòng, khiến một người chết tại chỗ, bốn người nhập viện. Hơn 30 hành khách trên xe khách hoảng loạn, phải sơ tán giữa cao tốc.

Trước đó vài ngày, ngày 5/7, tại Km291+100 trên tuyến cao tốc Bắc – Nam đoạn Mai Sơn – QL45 (giáp ranh giữa Ninh Bình và Thanh Hóa), 3 phương tiện gồm hai xe đầu kéo và một ô tô con va chạm liên hoàn, khiến cao tốc tê liệt hàng giờ. Ô tô con bị kẹp giữa hai xe đầu kéo, một phần dải phân cách bị đẩy sang làn đối diện, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn nối tiếp.

Hạ tầng “chưa kịp lớn” so với kỳ vọng

Tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông, dù là trục giao thông huyết mạch quốc gia, vẫn đang tồn tại nhiều bất cập: mỗi chiều chỉ có hai làn xe, dải dừng khẩn cấp ngắt quãng, thiếu trạm dừng nghỉ, nhiều đoạn không có đèn chiếu sáng vào ban đêm.

Tại trạm dừng nghỉ CT Nghi Sơn – Diễn Châu (Km427+035), tình trạng mất an toàn vẫn diễn ra. Vị trí trạm nằm tại khúc cua gấp, độ dốc lớn, gây cản trở khi xe tải trọng lớn rẽ vào. Một số phương tiện phát hiện trạm quá trễ phải phanh gấp, gây nguy cơ va chạm từ phía sau. Cá biệt, xe chở gia súc dừng ngay làn đường để tắm heo vì trạm nghỉ quá tải – hình ảnh không chỉ gây bức xúc mà còn tiềm ẩn nguy hiểm cao độ.

Không vào trạm nghỉ, xe chở gia súc dừng giữa cao tốc để tắm heo, gây ùn tắc và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.

Và cũng không khó để bắt gặp những hành vi nguy hiểm như đi lùi, quay đầu, dừng xe tùy tiện trên cao tốc – bất chấp quy định và tính mạng người khác. Gần đây, mạng xã hội lan truyền clip hai xe container rượt đuổi, tạt đầu nhau trên cao tốc TP.HCM – Trung Lương khiến dư luận phẫn nộ.

Thực tế kiểm tra từ lực lượng CSGT cho thấy, tình trạng dừng xe không đúng quy định tại làn dừng khẩn cấp diễn ra phổ biến. Tối 22/6, chỉ trong vài giờ kiểm tra tại tuyến cao tốc Nghi Sơn – Diễn Châu, lực lượng CSGT đã phát hiện 4 trường hợp vi phạm, tất cả đều không đặt biển cảnh báo từ xa hay bật đèn chớp vàng. Mỗi tài xế bị phạt từ 12 – 14 triệu đồng, trừ 6 điểm giấy phép lái xe theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Lý do các lái xe đưa ra chủ yếu là “thiếu trạm nghỉ”, “lần đầu lái cao tốc”, “không được hướng dẫn cụ thể”. Tuy nhiên, lực lượng chức năng cho rằng, đây chỉ là ngụy biện cho sự thiếu hiểu biết và chủ quan.

Tăng cường xử lý, siết chặt quản lý

Trung tá Nguyễn Kim Thi – Đội trưởng CSGT cao tốc số 4 – cho biết, lực lượng CSGT đang tập trung xử lý 4 nhóm vi phạm trọng yếu: dừng đỗ sai quy định; sử dụng điện thoại khi lái xe; đi sai phần đường, làn đường; và vi phạm tốc độ.

Từ cuối tháng 6, Bộ Công an chỉ đạo các đơn vị tuần tra, xử lý mạnh tay đối với các hành vi trên – vốn là nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn trên cao tốc.

Theo thống kê của Cục CSGT, trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn quốc ghi nhận 9.398 vụ tai nạn giao thông, làm 5.293 người chết, 6.246 người bị thương. Riêng đường bộ chiếm hơn 99%, với 9.317 vụ, 5.234 người chết. Trong đó, hơn 310.000 trường hợp vi phạm nồng độ cồn, 2.397 lái xe dương tính ma túy và gần 400.000 trường hợp vi phạm tốc độ.

Lái xe vi phạm bị lực lượng Đội CSGT đường bộ số 4 (Cục CSGT) lập biên bản xử phạt trên cao tốc Bắc – Nam đoạn Nghi Sơn – Diễn Châu.

Theo Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình – Cục trưởng Cục CSGT, để giảm tai nạn bền vững, cần song song các giải pháp: nâng cao ý thức người lái, cải thiện kết cấu hạ tầng, phát triển hệ thống vận tải đa phương thức nhằm giảm áp lực cho giao thông đường bộ.

Hiện một xe tải đi từ Tiền Giang ra biên giới phía Bắc mất tới 12 ngày nếu tuân thủ đúng tốc độ và an toàn – khiến chi phí đội lên, hiệu quả vận tải giảm. Chuyển hướng sang đường sắt hoặc đường thủy là xu thế tất yếu.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng đề xuất tăng cường đào tạo kỹ năng lái xe cao tốc, đặc biệt với người mới hoặc các tuyến có địa hình phức tạp. Cần thường xuyên tuyên truyền để người dân nắm rõ quy định và ứng xử an toàn trên cao tốc – nơi chỉ một phút lơ là có thể đổi bằng cả mạng sống.

Giữa cuộc tranh cãi “do hạ tầng hay do con người”, điều đáng buồn là chưa có bên nào chịu nhận trách nhiệm. Trong khi đó, nạn nhân của các vụ tai nạn vẫn là những người dân vô tội – phải bỏ mạng hoặc sống với thương tích suốt đời.

Tai nạn giao thông trên cao tốc – tưởng chừng là “lỗi nhỏ” trong vài thao tác, đang dần trở thành nỗi ám ảnh lớn. Để tránh những bi kịch lặp lại, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống: từ cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, nhà đầu tư hạ tầng đến từng người cầm vô lăng.