Đối thoại chính sách tài sản mã hoá: Từ cảnh báo rủi ro đến kiến tạo thị trường minh bạch

Ngày 8/10, tại Diễn đàn “Đối thoại chính sách tài sản mã hoá: Từ quản lý rủi ro đến kiến tạo thị trường” do UBND TP. Đà Nẵng phối hợp cùng Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và Hiệp hội Blockchain & Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức, đại diện Ngân hàng Nhà nước và các bên liên quan đã đưa ra nhiều cảnh báo cũng như giải pháp nhằm quản lý và phát triển thị trường tài sản số tại Việt Nam.

Phát biểu tại diễn đàn, bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), thẳng thắn nhìn nhận tình trạng các vụ lừa đảo liên quan tài sản mã hoá đang gia tăng mạnh mẽ, đặt ra thách thức lớn cho công tác giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.

Bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), phát biểu tại diễn đàn

Khi được hỏi về các vụ việc cụ thể – trong đó có trường hợp một KOL nổi tiếng vướng vào bê bối liên quan đến tài sản số – bà Thơ cho biết: “Việc phát triển các thị trường đổi mới sáng tạo luôn tiềm ẩn rủi ro, không chỉ do bản chất công nghệ mà còn xuất phát từ sự thiếu hiểu biết của người tham gia. Các quy định pháp lý thường đi sau sự phát triển của công nghệ và hành vi phạm tội.”

Theo bà, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đã xác định rõ định hướng quản lý rủi ro trong lĩnh vực tài sản số. Các nội dung trọng tâm bao gồm: xây dựng hệ thống nhận diện dấu hiệu bất thường; hướng dẫn các tổ chức tham gia thị trường thực hiện giám sát; cập nhật thông tin khách hàng thường xuyên; và truy vết danh tính, dòng tiền phục vụ điều tra hành chính hoặc hình sự khi cần thiết.

Bà Thơ nhấn mạnh: “Môi trường pháp lý hiện nay đã hình thành cơ bản, không còn trống như trước. Bộ Tài chính đang tiếp tục xây dựng Nghị định xử phạt vi phạm hành chính để siết chặt hơn nữa hoạt động tài sản mã hoá.”

Đồng thời, việc triển khai Nghị quyết 05 cũng giúp Việt Nam tiến gần tới việc ra khỏi “danh sách xám” về chống rửa tiền, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Các quy định như định danh khách hàng với giao dịch trên 1.000 USD, giám sát liên tục và lưu trữ dữ liệu trong 10 năm không nhằm cản trở phát triển, mà để bảo vệ nhà đầu tư và củng cố niềm tin vào thị trường, bà Thơ nhấn mạnh.

Từ quản lý rủi ro đến kiến tạo thị trường - Hành trình cần sự đồng bộ

Ở góc độ thị trường vốn, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán (UBCKNN), cho biết quy mô thị trường tài sản mã hoá toàn cầu đã đạt trên 4.270 tỉ USD và được dự báo sẽ vượt 10.000 tỉ USD vào năm 2030 – một cơ hội lớn cho Việt Nam nếu có khung pháp lý minh bạch và cơ chế vận hành đồng bộ.

Ông Hòa cho rằng Nghị quyết 05 của Chính phủ và Nghị quyết 222 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế là hai nền tảng quan trọng. Theo đó, các doanh nghiệp hoạt động trong trung tâm tài chính quốc tế sẽ chỉ phục vụ người nước ngoài, còn các sàn giao dịch dành cho nhà đầu tư Việt Nam bắt buộc phải được Bộ Tài chính cấp phép.

“Sau 6 tháng kể từ khi đơn vị VASP (nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo) đầu tiên được cấp phép, các giao dịch ngoài hệ thống sẽ bị xử lý tuỳ theo mức độ vi phạm”, ông Hòa cảnh báo.

Doanh nghiệp kêu gọi ứng dụng công nghệ tuân thủ, thúc đẩy sáng tạo an toàn

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội VBA, cho biết năm 2024, thế giới đã ghi nhận thiệt hại hơn 9,3 tỉ USD từ các vụ lừa đảo tài sản số, trong đó Việt Nam nằm trong top 6 điểm nóng toàn cầu về gian lận tài chính.

Ông Trung nhấn mạnh vai trò của công nghệ tuân thủ (regtech) như một cầu nối giữa đổi mới sáng tạo và giám sát thị trường. “Các giải pháp như AI chống giả mạo, e-KYC, phân tích dữ liệu lớn hay truy vết on-chain đã chứng minh hiệu quả trong việc phát hiện giao dịch bất thường và bảo vệ nhà đầu tư”, ông nói.

Diễn đàn thẳng thắn nhìn nhận tình trạng các vụ lừa đảo liên quan tài sản mã hoá đang gia tăng mạnh mẽ, đặt ra thách thức lớn cho công tác giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.

Về triển vọng phát triển, ông Trung đánh giá Đà Nẵng có tiềm năng trở thành địa phương tiên phong trong phát triển thị trường tài sản số, nhờ sự chuẩn bị về chính sách và hạ tầng pháp lý – bao gồm Luật Công nghiệp Công nghệ số (có hiệu lực từ 2026), Nghị quyết 222 và các cơ chế thử nghiệm công nghệ (sandbox).

“VBA sẵn sàng phối hợp cùng thành phố trong đào tạo nhân lực, phòng chống gian lận và chuẩn hoá thị trường, hướng tới thu hút dòng vốn quốc tế”, ông Trung cam kết.

Đà Nẵng kỳ vọng trở thành Trung tâm tài chính quốc tế

Phát biểu bế mạc diễn đàn, ông Hồ Kỳ Minh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng, nhấn mạnh rằng Nghị quyết 05, Nghị quyết 222 và Nghị quyết 136 về cơ chế đặc thù cho thành phố chính là “bệ phóng” để Đà Nẵng bứt phá trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, tài chính số và công nghệ cao.

Ông Hồ Kỳ Minh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đà Nẵng, phát biểu tại diễn đàn

“Chúng tôi đặt mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành một Trung tâm tài chính quốc tế trong tương lai gần. Để hiện thực hoá điều đó, thành phố rất cần sự hỗ trợ của các bộ, ngành và các tổ chức như VBA trong công tác phòng chống rửa tiền, gian lận và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”, ông Minh khẳng định.

Diễn đàn tại Đà Nẵng không chỉ là cuộc đối thoại về rủi ro và thách thức, mà còn là bước đi đầu tiên trong lộ trình dài hơi để xây dựng thị trường tài sản mã hoá an toàn, minh bạch và bền vững tại Việt Nam. Sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp sẽ là chìa khoá để biến tiềm năng thành cơ hội thực sự trong kỷ nguyên tài chính số.