Doanh nghiệp vận tải "lao đao" vì phạt nguội phát hiện muộn: Cần gấp giải pháp đồng bộ

Doanh nghiệp bị động, tài xế nghỉ việc – Ai chịu trách nhiệm?

Ông Trần Minh Thông – Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Giao nhận Xuất nhập khẩu Thông Phương Thắng (TP. Thủ Đức) – cho biết, nhiều xe của công ty bất ngờ bị “treo” đăng kiểm do các lỗi vi phạm hành chính từ nhiều năm trước. “Chúng tôi thường xuyên tra cứu định kỳ, nhưng nhiều lỗi không hiển thị. Chỉ khi đưa xe đi kiểm định mới nhận được thông báo vi phạm chưa xử lý. Xe phải nằm chờ, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh”, ông Thông chia sẻ.

Tương tự, đại diện một doanh nghiệp vận tải tại Hải Phòng cho biết: “Gần đây, khi đưa xe đi kiểm định, chúng tôi mới phát hiện cảnh báo vi phạm từ nhiều năm trước có những xe vi phạm từ năm 2019 đến nay vẫn cảnh báo chưa xử phạt. Trong khi đó, lái xe liên quan đã nghỉ việc từ lâu, rất khó truy cứu trách nhiệm. Nhiều xe vì thế phải ngừng khai thác hàng tháng trời, gây thiệt hại lớn.”

Nghịch lý: Doanh nghiệp gánh trách nhiệm thay tài xế

Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, nếu không xác minh được cá nhân vi phạm, trách nhiệm pháp lý và tài chính sẽ chuyển sang đơn vị chủ quản – tức doanh nghiệp. Mức xử phạt đối với tổ chức lại cao hơn cá nhân, gây thêm áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

Trong thực tế, việc truy cứu trách nhiệm tài xế đã nghỉ việc hoặc chuyển sang đơn vị khác là vô cùng khó khăn. Nhiều tài xế lợi dụng sơ hở của hệ thống, cố tình né tránh xử lý vi phạm bằng cách nghỉ ngang, gây thiệt hại lớn và đẩy gánh nặng lên doanh nghiệp.

Bất cập trong hệ thống xử lý phạt nguội

Các doanh nghiệp phản ánh: quá trình xử lý phạt nguội hiện còn nhiều bất cập. Kết quả tra cứu vi phạm qua các nền tảng không thống nhất, dữ liệu giữa cảnh sát giao thông, đăng kiểm và dịch vụ công không liên thông. Thời gian xử lý một lỗi vi phạm có thể kéo dài 7–10 ngày, đi kèm quy trình hành chính rườm rà: từ chuẩn bị hồ sơ, xin quyết định xử phạt, đến việc nộp phạt tại kho bạc nhà nước.

Trong khi đó, nhiều quốc gia đã triển khai hệ thống xử lý phạt nguội đồng bộ, số hóa toàn diện, giúp xử lý vi phạm chỉ trong vài phút.

Để có giải pháp giải quyết những tồn tại trên Ông Khúc Hữu Thanh Hải – Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hải Phòng – cho rằng: cần quy định thời gian cụ thể cho việc thông báo vi phạm chứ không thể vô thời hạn như hiện nay (có thể là 30 ngày). Thông báo cần được gửi bằng văn bản và qua ứng dụng VNeID đến doanh nghiệp và người đại diện. Sau thời hạn này, doanh nghiệp sẽ cung cấp thông tin lái xe (họ tên, giấy phép lái xe), còn trách nhiệm xử lý sẽ thuộc về cơ quan chức năng.

Đặc biệt, ông Hải nhấn mạnh: “Tình trạng tài xế vi phạm rồi nghỉ việc để né tránh trách nhiệm, đẩy hậu quả sang doanh nghiệp là bất công. Cần áp dụng chế tài như trừ điểm, tạm giữ hoặc thu hồi bằng lái đối với các trường hợp cố tình không hợp tác xử lý, phải xử lý đúng người – đúng tội. Tài xế vi phạm không thể ‘cao chạy xa bay’, đẩy thiệt hại cho doanh nghiệp. Cần áp dụng các biện pháp như trừ điểm, tạm giữ hoặc tước bằng lái thậm trí là tăng hình phạt bổ sung nếu cố tình né tránh.”

Doanh nghiệp đề xuất giải pháp: Số hóa – Liên thông – Trách nhiệm minh bạch

Số hóa toàn bộ quy trình xử lý phạt nguội, kết nối dữ liệu từ cảnh sát giao thông, đăng kiểm, thuế, kho bạc đến hệ thống doanh nghiệp. Doanh nghiệp được quyền truy cập và đối soát dữ liệu vi phạm của phương tiện mình sở hữu và của người điều khiển. Lái xe vi phạm phải chịu trách nhiệm trực tiếp, không thể né tránh bằng cách chuyển nơi làm việc cùng với đó là ứng dụng công nghệ để thông báo và xử lý vi phạm tự động, hạn chế can thiệp thủ công, rút ngắn thời gian và giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp.

Cộng đồng Doanh nghiệp vận tải cho rằng việc phạt nguội nếu không rõ ràng và minh bạch sẽ trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp vận tải – những đơn vị không trực tiếp điều khiển phương tiện nhưng lại bị đẩy vào thế phải “chịu trận”. Do đó, cần thay đổi cách tiếp cận – từ quy trách nhiệm chủ xe sang xử lý triệt để người điều khiển vi phạm, để đảm bảo tính công bằng, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và giúp doanh nghiệp “an tâm vận hành – minh bạch trách nhiệm – chủ động tuân thủ”, phù hợp với xu thế cải cách hành chính và xây dựng Chính phủ số hiện nay.