Theo Cục Đường bộ Việt Nam, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông đã khiến giá dầu thô thế giới tăng mạnh từ đầu tháng 3/2026. Tại Việt Nam, giá xăng tăng khoảng 15%, dầu diesel tăng tới 70%, trong khi nhựa đường – vật liệu chủ chốt trong thi công mặt đường – tăng gần 32% so với cuối tháng 2.
Đáng chú ý, nguồn cung nhựa đường nhập khẩu đang bị gián đoạn, khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn trong việc đảm bảo vật tư thi công. Trong bối cảnh này, giá dầu có thể duy trì ở mức cao 100–120 USD/thùng, kéo theo nguy cơ khan hiếm vật liệu trong ngắn hạn.
Giá xăng dầu tăng mạnh, hàng loạt dự án đường bộ đối mặt áp lực chi phí và tiến độ.
Đối với các dự án do Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư, chi phí xây dựng đang tăng đáng kể: Dự án Quốc lộ 14E (Quảng Nam): Một số gói thầu áp dụng hợp đồng trọn gói, không được điều chỉnh giá. Tuy nhiên, riêng gói thi công mặt đường bê tông nhựa bị đội chi phí khoảng 25% do giá vật liệu tăng cao. Dự án Quốc lộ 28B (Bình Thuận – Lâm Đồng): Tổng chi phí dự kiến tăng hơn 56 tỷ đồng. Tuy vậy, do áp dụng hợp đồng đơn giá điều chỉnh và còn nguồn dự phòng khoảng 65,6 tỷ đồng, dự án vẫn có thể hoàn thành mà không vượt tổng mức đầu tư.
Tác động rõ nét hơn được ghi nhận ở các dự án bảo trì đường bộ năm 2026. Hiện đã có 89/119 gói thầu hoàn tất lựa chọn nhà thầu, phần lớn áp dụng hợp đồng đơn giá cố định.
Theo ước tính, nếu cập nhật giá vật liệu thời điểm đầu tháng 4, tổng chi phí bảo trì có thể tăng từ 3.294 tỷ đồng lên 4.240 tỷ đồng, tương đương mức tăng 28,7% (khoảng 946 tỷ đồng).
Việc giá tăng mạnh khiến nhiều nhà thầu đối mặt nguy cơ thua lỗ, dẫn đến tình trạng trì hoãn thi công. Điều này không chỉ kéo dài thời gian hoàn thành công trình mà còn tiềm ẩn rủi ro mất an toàn giao thông và ảnh hưởng đến kế hoạch giải ngân vốn năm 2026.
Trước tình hình trên, Cục Đường bộ Việt Nam đã triển khai một số giải pháp: Tổ chức làm việc với nhà thầu để chia sẻ khó khăn, điều chỉnh kế hoạch thi công, ưu tiên các hạng mục ít chịu ảnh hưởng như hệ thống an toàn giao thông, thoát nước. Kiên quyết xử lý các nhà thầu chậm ký hợp đồng sau đấu thầu. Điều chỉnh giá gói thầu và chuyển sang hợp đồng đơn giá điều chỉnh đối với các gói thầu chưa triển khai.
Tuy nhiên, vướng mắc lớn nhất hiện nay là cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh giá hợp đồng. Theo quy định hiện hành: Hợp đồng đơn giá cố định chỉ được điều chỉnh trong trường hợp bất khả kháng. Các quy định giữa Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu và Bộ luật Dân sự còn thiếu thống nhất. Nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng 2025 chưa ban hành, khiến việc điều chỉnh giá chưa có cơ sở thực hiện.
Điều này khiến chủ đầu tư và nhà thầu lúng túng trong việc xử lý các hợp đồng bị ảnh hưởng bởi biến động giá lớn. Trước áp lực chi phí và rủi ro chậm tiến độ, Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng sớm có hướng dẫn cụ thể về cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng trong bối cảnh biến động mạnh của thị trường nhiên liệu.
Việc tháo gỡ kịp thời không chỉ giúp ổn định hoạt động của các nhà thầu mà còn đảm bảo tiến độ các dự án hạ tầng giao thông, góp phần giữ vững an toàn giao thông và hiệu quả đầu tư công trong năm 2026.
