Đà Nẵng: Cải tạo đồng ruộng hay “bình phong” khai thác cát sau lũ?

Qua đó, nhằm khắc phục hậu quả thiên tai, cải tạo đồng ruộng để sớm khôi phục sản xuất là chủ trương đúng đắn, cấp bách và mang tính nhân văn. Thế nhưng, khi chủ trương chưa kịp đi vào thực chất, trên nhiều cánh đồng lại xuất hiện cảnh xe tải, máy múc rầm rộ khai thác cát, làm dấy lên nghi vấn về việc lợi dụng danh nghĩa “cải tạo ruộng” để trục lợi tài nguyên.

Xe tải “ăn” cát giữa ban ngày

Ghi nhận tại thôn Phước Lâm, xã Hà Nha, những ngày qua các cánh đồng ven sông nơi vừa bị lũ bồi lấp nặng, liên tục chứng kiến cảnh xe tải cỡ lớn ra vào như công trường khai thác. Máy xúc hoạt động không ngừng, từng gàu cát được múc nhanh chóng đổ lên xe, chở đi theo hướng Quốc lộ 14B.

Trên cánh đồng Thôn Phước Lâm xuất hiện cảnh xe tải, máy múc rầm rộ khai thác cát, làm dấy lên nghi vấn về việc lợi dụng danh nghĩa “cải tạo ruộng” để trục lợi tài nguyên.

Đáng chú ý, trên một số xe còn gắn dòng chữ xe chở vật liệu phục vụ chiến dịch “Quang Trung” tạo cảm giác về một hoạt động có tổ chức, có danh nghĩa. Chính chi tiết này khiến không ít người dân lầm tưởng đây là hoạt động được cấp phép, nằm trong kế hoạch cải tạo sau lũ.

Theo người dân địa phương, hoạt động múc, vận chuyển cát diễn ra suốt nhiều ngày gần đây. “Xe chạy liên tục, không thấy bóng dáng lực lượng nào kiểm tra,” một người dân phản ánh. “Nếu là cải tạo ruộng cho dân thì sao cát lại chở đi hết như vậy?”

Điểm bất thường lớn nhất nằm ở chỗ; cải tạo, nạo vét đồng ruộng nhằm phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhưng khối lượng cát phát sinh lại được vận chuyển ra khỏi khu vực. Cát đi đâu? Phục vụ công trình nào? Hay đã trở thành hàng hóa đem bán?

Tuyến đường lối từ đất ruộng canh tác của nông dân thôn Phước Lâm với QL14b nát bét vì lượng xe chở cát tải trọng lớn đi qua.

Những câu hỏi này đến nay vẫn bỏ ngỏ. Trong khi đó, ruộng đồng của người dân chưa kịp được san gạt, chỉnh trang thì đã bị đào xới nham nhở. Các tuyến đường nội đồng vốn nhỏ hẹp bị xe tải hạng nặng cày nát, xuống cấp nghiêm trọng. Ai chịu trách nhiệm cho những phần hư hại đó?”

Chủ trương đã rõ, trách nhiệm ở đâu?

Ngày 2/12/2025, UBND TP Đà Nẵng đã ban hành văn bản chỉ đạo về việc xử lý đất, cát bồi lấp sau thiên tai. Văn bản nêu rõ, đất, cát phát sinh trong quá trình cải tạo đồng ruộng phải được quản lý chặt chẽ, chỉ sử dụng cho các công trình, dự án đầu tư công trên địa bàn, tuyệt đối không được mua bán, vận chuyển ra ngoài địa phương.

Qua đó, UBND TP giao trách nhiệm cụ thể cho UBND các xã, phường, các Ban Quản lý dự án, cùng các sở, ngành liên quan trong việc tổ chức thực hiện, giám sát và quản lý khối lượng đất, cát phát sinh.

Sa bồi, phủ lấp cánh đồng của người dân sau đợt lũ cuối tháng 10 - giữ tháng 11/2025

Thế nhưng, thực tế xe tải ngang nhiên vận chuyển cát ra khỏi ruộng bồi lấp đặt ra câu hỏi như; chính quyền cơ sở có nắm được hoạt động này hay không? Nếu có, việc giám sát, quản lý đang được thực hiện ra sao? Nếu không, vì sao một hoạt động quy mô lớn lại có thể diễn ra giữa thanh thiên bạch nhật mà không bị phát hiện, xử lý?

Thiết nghĩ, thiên tai đã gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp. Việc lợi dụng hậu quả thiên tai để khai thác, trục lợi tài nguyên – nếu có – không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật, mà còn đi ngược lại tinh thần hỗ trợ, sẻ chia với người dân vùng lũ.

Đáng lo ngại hơn, nếu tình trạng này không được kiểm tra, làm rõ kịp thời, chủ trương đúng đắn của Nhà nước rất dễ bị biến tướng thành “bình phong” cho cát tặc hoạt động. Hệ lụy không chỉ là thất thoát tài nguyên, hư hỏng hạ tầng nội đồng, mà còn là sự xói mòn niềm tin của người dân vào chính sách.

Cát được vận chuyển đến nhiều địa điểm khác nhau

Qua đó, người dân thôn Phước Lâm nói riêng và các khu vực bị bồi lấp sau lũ nói chung đang mong chờ sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng. Việc kiểm tra, xác minh tính pháp lý của các hoạt động múc, vận chuyển cát trên đất nông nghiệp là yêu cầu cấp thiết.

Khối lượng sa bồi rất lớn tại cánh đồng thôn Phước Lâm xã Hà Nha.

Theo đó, cần làm rõ: ai cho phép múc cát, khối lượng bao nhiêu, cát được sử dụng vào đâu; đồng thời xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm nếu có. Chỉ khi mọi hoạt động cải tạo đồng ruộng được công khai, minh bạch, giám sát chặt chẽ, chủ trương hỗ trợ sau thiên tai mới thực sự đi vào cuộc sống, thay vì trở thành cơ hội cho những hành vi trục lợi đội lốt “khắc phục hậu quả lũ lụt”.