Hải Phòng: Tồn tại như một thói quen, chợ cóc ngang nhiên chiếm đường 404

Đáng nói, một cá nhân ở địa phương được cho là đang “quản lý vận hành” chợ và thu tiền từ các tiểu thương, song hoạt động này chưa được cơ quan chức năng công nhận hay giám sát theo quy định.

Từ khu giết mổ bỏ hoang đến điểm nóng tụ họp, buôn bán tự phát

Chợ tạm Đại Hà, thôn Ngọc Liễn hình thành trên nền một khu giết mổ gia súc tập trung được đầu tư gần 2 tỷ đồng vào năm 2017. Công trình vốn thuộc một chương trình hỗ trợ phát triển chăn nuôi an toàn nhưng sau khi xây dựng xong chỉ còn lại vài khung nhà tôn và bệ xi măng, không phát huy được chức năng. Từ đó, khu vực bị “trưng dụng” làm nơi họp chợ mỗi chiều.

Việc tiểu thương buôn bán tràn ra cả hai bên đường 404 khiến các chủ phương tiện là khách hàng cũng đậu đỗ xe thường xuyên dưới lòng đường.

Theo đó, từ khoảng 14h đến 19h hàng ngày, hàng chục tiểu thương đổ về đây bày bán rau củ, trái cây, hàng hóa tràn ra cả lòng đường 404 và lối vào thôn.  Xe máy, ô tô dừng đỗ thường xuyên khiến giao thông tại khu vực này vì thế mà đôi lúc trở nên ách tắc cục bộ, khó lưu thông.

Đáng nói, chợ không nằm trong quy hoạch hệ thống chợ dân sinh của thành phố, không có giấy phép hoạt động, không hệ thống phòng cháy chữa cháy, không đăng ký kinh doanh, không cam kết đảm bảo vệ sinh môi trường hay an toàn thực phẩm. Mặc dù vậy, chợ kinh doanh hầu hết các mặt hàng của chợ dân sinh, bao gồm thực phẩm tươi sống, quần áo, hoa quả và vẫn có đại diện “Ban quản lý chợ” đứng ra thu “vé chợ” đã nhiều năm nay.

Nhiều tiểu thương không hề biết chợ có đủ điều kiện hoạt động hay không.

Ghi nhận của phóng viên, nhiều tiểu thương xác nhận người đứng ra thu “vé chợ” là một công dân đang sinh sống tại địa phương. Những người bán hàng nhỏ lẻ phải nộp trung bình 10.000 đồng mỗi ngày, còn các gian hàng cố định trong mái tôn thì đóng theo tháng từ 200.000 đến 500.000 đồng. Một số người cho biết khoản tiền này “để trả điện nước và phí vệ sinh môi trường”, song không ai rõ có nộp về chính quyền hay cơ quan thuế không.

Ngoài ra, khu chợ có bố trí người trông giữ xe máy và thu phí 3.000 đồng/xe. Tổng nguồn thu từ các hoạt động tại đây, bao gồm trông giữ xe và tiền thu từ tiểu thương ước tính dao động từ 30 đến 50 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, các khoản thu này hiện chưa rõ có được cơ quan chức năng giám sát, cho phép thu và nộp về ngân sách theo đúng quy định hay không.

Sẽ rà soát toàn diện tất cả các chợ dân sinh trên địa bàn xã

Trao đổi nhanh với phóng viên qua điện thoại, đại diện lãnh đạo UBND xã Kiến Hưng cho biết, do địa phương đang trong quá trình tổ chức, sắp xếp lại bộ máy và vận hành theo mô hình chính quyền hai cấp nên khối lượng công việc rất lớn, chưa thể vào cuộc xác minh ngay. Dự kiến thời gian tới, địa phương sẽ tiến hành rà soát không riêng chợ tại thôn Ngọc Liễn mà tất cả các chợ trên địa bàn về công tác quản lý đất đai, quản lý địa bàn… để có hướng xử lý thích hợp.

Việc tồn tại của chợ tạm tại thôn Ngọc Liễn, xã Kiến Hưng cũng khiến nhiều người liên tưởng đến trường hợp chợ Cầu Rào – Cát Bi (quận Hải An cũ). Dù từng là điểm buôn bán quen thuộc, chợ này bị đóng cửa vào tháng 10/2023 do xây dựng trái phép trên đất thuê sai mục đích. Sau khi bị dẹp bỏ, nhiều tiểu thương dạt ra vỉa hè kinh doanh, gây áp lực lên hạ tầng đô thị và giao thông khu vực. Đây có lẽ là bài học cần rút ra, trong việc để chợ tạm phát triển tự phát mà không có giải pháp quản lý từ sớm.

Gia cầm được bán và giết mổ tại chỗ ...

... nước thải từ giết mổ gia cầm đều chảy trực tiếp xuống con mương nằm dọc chợ tạm. Ảnh: Đinh Huyền.

Chợ tạm Đại Hà – dù có lịch sử hình thành từ nhu cầu thực tế – vẫn là điểm họp chợ không phép, không kiểm soát, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về vệ sinh, cháy nổ, thất thu ngân sách và mất trật tự đô thị. Câu hỏi đặt ra là: để tồn tại thì phải được hợp thức hóa theo đúng quy trình, quy định của nhà nước, còn nếu xác mình được việc tồn tại chợ là sai phạm thì cần dứt khoát xử lý. Và, chính quyền xã Kiến Hưng đang đứng trước bài toán quen thuộc nhưng không dễ có lời giải, đó là xử lý thế nào để vừa đúng luật, vừa đảm bảo sinh kế cho người dân?

Chúng tôi sẽ trở lại vấn đề này ở bài viết tới.