Trong báo cáo về quá trình xây dựng dự thảo tiêu chuẩn mới, Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh: xe hai bánh – bao gồm mô tô và xe gắn máy – vẫn là phương tiện giao thông chủ yếu tại Việt Nam. Với quy mô thị trường đứng thứ hai khu vực Đông Nam Á và thứ tư thế giới, xe hai bánh đóng vai trò trung tâm trong hệ thống giao thông đô thị và nông thôn.
Doanh số xe hai bánh tại Việt Nam đạt đỉnh vào năm 2018 với hơn 3,5 triệu chiếc được bán ra. Mặc dù có xu hướng giảm nhẹ kể từ năm 2019, nhưng đây vẫn là loại phương tiện phổ biến nhất, đồng thời cũng là nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể. Theo thống kê, mỗi năm, các hoạt động giao thông vận tải (GTVT) phát thải khoảng 30 triệu tấn CO₂, trong đó vận tải đường bộ chiếm tới 85%.
Xe máy là một trong những tác nhân chính gây ô nhiễm không khí tại các thành phố lớn. Nguồn: Internet.
Trước yêu cầu cấp bách của cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, tại Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc (COP26), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đưa ra cam kết mạnh mẽ: Việt Nam sẽ đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Để cụ thể hóa mục tiêu này, bản cập nhật đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC) năm 2022 đã xác định 10 nhóm giải pháp giảm phát thải trong lĩnh vực GTVT, trong đó việc giới hạn mức tiêu thụ nhiên liệu với xe cơ giới mới được xem là biện pháp hiệu quả nhất – chiếm 34,33% tổng lượng CO₂ giảm được.
Hướng tới tiêu chuẩn bắt buộc và thay đổi phương pháp tính
Hiện nay, Việt Nam đang thực hiện dán nhãn năng lượng cho các dòng xe mô tô, xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu mới. Tuy nhiên, tiêu chuẩn TCVN 7356:2014 – quy định về giới hạn tiêu thụ nhiên liệu và phương pháp đo – vẫn chỉ mang tính khuyến nghị, chưa bắt buộc áp dụng.
Dù vậy, thống kê của Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) cho thấy, trong giai đoạn 2016–2020, phần lớn xe bán ra đều đáp ứng được các giới hạn theo tiêu chuẩn này. Chính vì thế, việc tiếp tục sử dụng các mức giới hạn hiện hành sẽ không tạo thêm hiệu quả trong việc giảm phát thải khí carbon từ ngành giao thông vận tải.
Từ thực tiễn đó, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng, cần xây dựng một tiêu chuẩn mới có tính bắt buộc, vừa kiểm soát lượng nhiên liệu tiêu thụ, vừa hạn chế phát thải CO₂. Đây không chỉ là bước đi cần thiết để hiện thực hóa cam kết tại COP26, mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong trong khu vực ASEAN về tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu cho xe máy và thúc đẩy quá trình điện khí hóa.
Đề xuất phương pháp mới: Quản lý mức tiêu thụ theo toàn đội xe
Dự thảo tiêu chuẩn mới – hiện đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến – đề xuất áp dụng phương pháp giới hạn mức tiêu thụ nhiên liệu theo đội xe, còn gọi là CAFC (Corporate Average Fuel Consumption). Thay vì kiểm soát từng mẫu xe riêng lẻ, tiêu chuẩn này tính mức tiêu thụ trung bình của toàn bộ danh mục xe do một nhà sản xuất cung cấp.
Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, phương pháp CAFC đã được nhiều nước áp dụng nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp cân bằng giữa các dòng xe hiệu suất cao và thấp. Theo đó, các mẫu xe tiết kiệm nhiên liệu có thể “bù trừ” cho những mẫu có mức tiêu thụ lớn hơn, miễn là mức trung bình toàn đội xe vẫn nằm trong giới hạn quy định.
Phương pháp này được kỳ vọng sẽ tạo ra khuôn khổ linh hoạt nhưng chặt chẽ, vừa thúc đẩy đổi mới công nghệ trong sản xuất xe, vừa giúp cơ quan quản lý áp dụng các yêu cầu nghiêm ngặt hơn, góp phần vào mục tiêu chung giảm phát thải và chuyển đổi xanh trong giao thông.
.jpg)
.jpeg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
