“Người” kể chuyện dân gian

Cộng hoà Séc xinh đẹp được biết đến như cái nôi của nghệ thuật với hệ thống rạp hát, nhà trưng bày nghệ thuật và phòng hòa nhạc ở khắp mọi nơi. Minh chứng rõ nhất cho sự phát triển rực rỡ của nền văn hóa Séc là các tác phẩm nghệ thuật có lịch sử lâu đời, trong đó không thể không kể đến loại hình múa rối gỗ. Những con rối làm bằng gỗ từ lâu đã là một mảnh ghép không thể thiếu trong di sản văn hoá truyền thống của đất nước Trung Âu này.

Từ cuối thế kỷ 18, khắp Trung Âu, đâu đâu người ta cũng nhìn thấy những chú rối gỗ minh họa cho những gánh hàng rong kể chuyện dân gian. Lúc bấy giờ, nghề làm con rối và múa rối phát triển rực rỡ ở Séc, trở thành một hình thức nghệ thuật có tiếng tăm lan khắp châu Âu. 

Những con rối Séc chủ yếu được chạm khắc từ gỗ. Dưới bàn tay khéo léo của người nghệ nhân, khúc gỗ vô tri vô giác sẽ được đẽo gọt thành chú rối vô cùng sinh động, mang trong mình cả tâm hồn của người làm ra nó. Qua gương mặt với những nét biểu cảm được chạm khắc vô cùng chân thực, những chú rối truyền tải những thông điệp nhẹ nhàng mà ý nghĩa trong cuộc sống hàng ngày. Từ khối gỗ ấy, đủ mọi mô típ nhân vật dần hiện ra dưới bàn tay của người chạm khắc. Các nghệ nhân đặc biệt chú ý tới các chi tiết biểu cảm trên khuôn mặt như sự già nua qua các nếp nhăn, kích cỡ mũi hay màu da, những con rối gỗ trở thành hiện thân hoàn hảo của con người và những nhân vật thần thoại ma quái. Những nàng tiên rối xinh xắn tương phản với những con rối phù thuỷ hốc hác và có phần đáng sợ. Sau khi gắn tóc và râu để tạo hình nhân vật, rối gỗ khoác lên mình bộ quần áo được khâu tay hoặc dệt kim vô cùng tỉ mỉ. Trải qua các công đoạn sơn màu dầu, đánh bóng, những con rối lại tỏa đi khắp mọi miền thủ thỉ câu chuyện của riêng mình. Cả những người nổi tiếng và các nhân vật trong văn học Séc cũng đều được thể hiện tinh xảo và sống động trên các con rối như những tác phẩm nghệ thuật thực sự.

Kỹ năng chạm khắc và điều khiển rối gỗ là bí quyết được truyền từ đời này sang đời khác. Các chú rối gỗ đặc biệt cũng được lưu truyền qua nhiều thế hệ như  bảo vật của gia đình. Ngày nay, những chú rối từ thời Baroque trở thành những kho báu vô giá trong nhiều bộ sưu tập trên thế giới.

Góp công lớn cho sự thành công của nghệ thuật rối, phải kể đến người múa rối. Những con rối được điều khiển từ trên cao bằng cách sử dụng những sợi dây. Tuỳ theo loại hình và các biến thể, người điều khiển con rối sẽ khéo léo che giấu sợi dây hoặc tiết lộ cho khán giả bằng cách sử dụng một thanh điều khiển thẳng đứng hay nằm ngang. Hai bàn tay khéo léo của người điều khiển thổi hồn cho chú rối gỗ vô tri sống dậy, biết đi đứng, hờn giận, và buồn vui. Mọi cung bậc cảm xúc nhờ đó đều được lột tả chân thực đến khó tin. 

Thế kỷ 19 chứng kiến ​​sự suy giảm của nghệ thuật múa rối gỗ. Cho đến thế kỷ 20, Nhà hát Múa Rối được thành lập và trở thành cái nôi hồi sinh cho ngành nghệ thuật truyền thống này. Với những bí quyết truyền thụ lâu đời, những nghệ nhân cộng hòa Séc đã đưa nghệ thuật múa rối lên một tầm cao mới. Tác phẩm rối gỗ trở thành niềm tự hào của người dân Séc và là nét nghệ thuật độc đáo rạng danh thế giới.