Tưng bừng lễ khai bút đầu Xuân tại Khu tưởng niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc

Sáng 8/2, tại Khu tưởng niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc, phường Quảng Thanh, thành phố Thủy Nguyên (thành phố Hải Phòng) đã long trọng diễn ra lễ khai bút đầu xuân Ất Tỵ 2025 và hội thi viết thư pháp bằng chữ Quốc ngữ lần thứ 3.  

Trạng nguyên khai khoa Lê Ích Mộc

Lê Ích Mộc sinh năm 1458, tại làng Ráng, xã Thanh Lãng, huyện Thủy Đường, nay thuộc phường Quảng Thanh, thành phố Thủy Nguyên (thành phố Hải Phòng). Nổi tiếng là người thông minh, mẫn tuệ, Lê Ích Mộc là vị Trạng nguyên khai khoa và là một trong 3 vị trạng nguyên của thành phố Cảng (cùng với Trần Tất Văn, Nguyễn Bỉnh Khiêm). Thuở nhỏ, sau những buổi phụ giúp cha mẹ, trạng nguyên Lễ Ích Mộc thường hay tới chùa Diên Phúc (Chùa Rang) nghe nhờ văn sách. Cảm động trước tấm lòng hiếu học của người, các nhà sư đã thay nhau chỉ bảo, dạy dỗ ông.

Lễ Khai bút Xuân Ất Tỵ 2025 thu hút sự tham gia của gần 500 giáo viên và học sinh của thành phố Thủy Nguyên. Ảnh: Đinh Huyền.

Mùa xuân năm Nhâm Tuất niên hiệu Cảnh Thống 5 (1502), triều đình mở hội thi kén người tài. Khoa thi Đình năm ấy, vua Lê Hiến Tông lấy đỗ 61 người, Lê Ích Mộc vượt lên đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ nhất danh (tức Trạng Nguyên). Ông làm quan đến khi giai đoạn thịnh trị của triều Lê Sơ không còn thì ông xin trí sĩ tại quê nhà.

Nhà Mạc thay nhà Lê, giai đoạn đầu Vương triều Mạc có nhiều cải cách, tiến bộ trên nhiều lĩnh vực, được nhân dân ủng hộ, bạn đồng khoa khích lệ, tiến cử, Lê Ích Mộc lại ra làm quan với mong muốn tiếp tục thực hiện ý nguyện của mình là góp sức cho quốc thái dân an. Dưới triều Mạc, ông làm tới chức Tả Thị Lang. Đến khi Vua Mạc Đăng Dung; Mạc Đăng Doanh qua đời, mâu thuẫn trong nội bộ nhà Mạc trở nên gay gắt, triều đình bắt đầu suy vi. Bất bình với triều đình phong kiến lúc bấy giờ, Lê Ích Mộc một lần nữa trao ấn từ quan, về ẩn cư tại quê nhà và mở trường dạy học.

Quê ông từ đó trở thành trung tâm đào tạo nhân tài và giáo hóa của cả một vùng rộng lớn. Không chỉ dạy học, Lê Ích Mộc còn cùng với dân làng Ráng khai phá vùng đầm lầy ven sông, trồng cây gây rừng. Đích thân ông trồng một rừng lim xanh tốt, địa danh rừng Lim Quan Trạng còn trường tồn mãi với thời gian. Năm 1538, Trạng nguyên Lê Ích Mộc qua đời tại làng Ráng, hưởng thọ 80 tuổi. Cuộc đời và sự nghiệp của Trạng nguyên Lê Ích Mộc là tấm gương sáng cho các thế hệ học tập, với tinh thần vượt khó để vươn tới đỉnh cao của trí tuệ, là niềm tự hào, là biểu tượng, truyền thống hiếu học của Thủy Nguyên nói riêng và Hải Phòng nói chung.

Nhằm tôn vinh, bảo tồn các di tích gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Trạng nguyên Lê Ích Mộc, trong nhiều năm qua, khu di tích Tưởng niệm Trạng nguyên gồm nhà tưởng niệm, từ đường, lăng mộ, đền Quảng Cư, chùa Lốt và chùa Vang luôn được gìn giữ, tôn tạo, tu bổ đã tạo thành một quần thể kiến trúc vừa có ý nghĩa tâm linh vừa mang giá trị lịch sử nhân văn sâu sắc.

Thủy Nguyên vững vàng “Khai triển hồng đồ”

Vùng đất Thủy Nguyên có từ xa xưa với tên gọi cũ là Giang Nam Triệu, trải qua bao biến cố của thời gian và thăng trầm lịch sử, tên gọi của vùng đất ấy đã được thay đổi biết bao lần và đặc biệt đã đánh một dấu mốc ngay trước thềm xuân Ất Tỵ, ngày 01/01/2025 mảnh đất địa linh xưa kia đã trở thành thành phố Thủy Nguyên trực thuộc thành phố Hải Phòng.

Với thế và lực của thành phố Thủy Nguyên hôm nay, cùng với phẩm chất của người dân Thủy Nguyên được hun đúc qua bao nhiêu thế hệ, Thủy Nguyên được tin tưởng đã hội tụ đủ điều kiện thiên thời, địa lợi, nhân hòa để trên đà “khai triển hồng đồ”.

Ông Uông Minh Long – Phó Chủ tịch UBND TP Thủy Nguyên, Hải Phòng đọc Chúc văn khai hội. Ảnh: Đinh Huyền.

Ông Nguyễn Huy Hoàng –  Chủ tịch UBND Tp Thủy Nguyên đánh trống khai hội. Ảnh: Đinh Huyền.

Thư pháp gia Lê Anh Châu khai bút tại lễ hội với 4 chữ: Khai triển hồng đồ. Ảnh: Đinh Huyền.

Trong tiếng Hán, “khai triển” mang ý nghĩa mở rộng và phát triển. “Hồng” thể hiện sự lớn lao, vĩ đại, còn “đồ” có nghĩa là bức tranh, kế hoạch hay bản đồ. Vì vậy, “hồng đồ” dùng để chỉ một sự nghiệp to lớn, một kế hoạch tầm cỡ hoặc một tương lai rộng mở và hứa hẹn.

Vì lẽ đó, Thủy Nguyên đã lựa chọn 4 chữ: “Khai triển hồng đồ” để khai bút trên bức đại tự năm nay của thư pháp gia. Đây là thông điệp mang ý nghĩa sâu sắc, khẳng định rằng Thành phố Thủy Nguyên đã hội tụ đầy đủ những yếu tố cần thiết để triển khai các sách lược và kế hoạch quan trọng, hiện thực hóa những định hướng chiến lược nhằm phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lượng. “Khai triển hồng đồ” không chỉ đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn mới mà còn mở ra chuỗi thành công mang tầm chiến lược, góp phần khẳng định vị thế của Thành phố Thủy Nguyên trên bản đồ hành chính Hải Phòng và đất nước Việt Nam.

Tham gia khai bút đầu Xuân là các đại diện học sinh giỏi đến từ các trường TH, THCS và THPT trên địa bàn thành phố Thủy Nguyên. Ảnh: Đinh Huyền.

Với sự chuẩn bị chu đáo và công phu của Ban tổ chức, lễ hội khai bút đầu xuân năm nay tiếp tục nhận được sự quan tâm và hưởng ứng nhiệt tình từ đông đảo cán bộ, công chức, giáo viên, học sinh cùng người dân trên địa bàn thành phố Thủy Nguyên và Hải Phòng.

Lễ hội khai bút xuân Ất Tỵ và Hội thi viết thư pháp bằng chữ Quốc ngữ lần 3 năm 2025 diễn ra từ ngày 8/2 đến hết ngày 14/3 (tức 11 tháng Giêng đến 15 tháng Hai năm Ất Tỵ).

Chia sẻ với phóng viên, cô giáo Nguyễn Thị Hoài Thu, giáo viên môn Ngữ văn trường THPT Quang Trung (xã Quang Trung, thành phố Thủy Nguyên) cho biết, đây là năm thứ 2 cá nhân cô được tham dự Lễ khai bút tại đây. “Tập thể giáo viên, học sinh, đội văn nghệ cùng các tình nguyện viên trường THPT Quang Trung chúng tôi đều háo hức đón chờ Lễ khai bút hôm nay. Đây là một sự kiện đầu xuân thiêng liêng, gửi gắm những mong ước về bình an, may mắn và thành công trong học tập. Đặc biệt, các em học sinh lớp 12 – những sĩ tử đầu tiên bước vào kỳ thi theo Chương trình Giáo dục 2018 càng thêm kỳ vọng vào một hành trình suôn sẻ, tự tin chinh phục kỳ thi tốt nghiệp và đại học với kết quả như ý", cô Hoài Thu bày tỏ.

Lễ khai bút nhằm tôn vinh thân thế, sự nghiệp của Trạng nguyên Lê Ích Mộc đồng thời giữ gìn, phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện tinh thần hiếu học của người dân Thủy Nguyên. Ảnh: Đinh Huyền.

Cùng chung cảm xúc với cô giáo Hoài Thu, em Nguyễn Đức Thịnh (học sinh 9A1 trường THCS Kiền Bái, phường Hồng Phong, thành phố Thủy Nguyên) hân hoan nói: “Cháu rất vinh dự được cùng các bạn đại diện cho học sinh toàn trường tham gia khai bút đầu Xuân, cháu hy vọng sẽ cùng các bạn đạt được thật nhiều thành tích cao trong học tập và thi đỗ vào ngôi trường THPT mà mình mơ ước”.  

Các cô giáo trường Mầm non Quảng Thanh (phường Quảng Thanh, TP Thủy Nguyên) giới thiệu các món ăn ẩm thực "handmade" truyền thống của người Thủy Nguyên. Ảnh: Đinh Huyền.

Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều sản phẩm văn hóa mang đậm dấu ấn truyền thống của đất và người Thủy Nguyên như hát đúm, ca trù hay vật phẩm lưu niệm đến ẩm thực đặc sắc đều được giới thiệu qua bàn tay khéo léo của thầy cô và học sinh, tạo nên một không gian tràn đầy bản sắc và sáng tạo.