Ngã ba Đồng Lộc – Nơi mạch máu giao thông không bao giờ ngừng chảy

"Tọa độ lửa" trên tuyến đường Trường Sơn

Ít có địa danh nào trong lịch sử giao thông vận tải Việt Nam mang ý nghĩa đặc biệt như Ngã ba Đồng Lộc. Nằm trên địa bàn xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, đây là điểm giao nhau giữa Quốc lộ 15A với các tuyến đường chiến lược dẫn vào hệ thống đường Hồ Chí Minh. Trong kháng chiến chống Mỹ, Đồng Lộc được ví như "yết hầu" của tuyến vận tải Bắc – Nam, nơi mọi đoàn xe vận chuyển vũ khí, lương thực, xăng dầu và lực lượng chi viện cho chiến trường miền Nam đều phải đi qua.

Hố bom - chứng tích chiến tranh 

Từ năm 1965 đến năm 1968, khi Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, Ngã ba Đồng Lộc trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất. Chỉ trong vài năm, khu vực này phải hứng chịu gần 50.000 quả bom các loại và hàng nghìn quả rốc-két, bom bi. Có những ngày máy bay Mỹ xuất kích hàng chục lượt, liên tục ném bom nhằm cắt đứt tuyến vận tải chiến lược.

Cột biểu tượng ngành Giao thông vận tải

Trên diện tích chỉ vài kilômét vuông, mặt đường bị cày xới hết lần này đến lần khác. Hố bom vừa được san lấp thì bom mới lại trút xuống. Tuy nhiên, với phương châm "Địch phá một, ta làm mười", lực lượng công binh, cán bộ giao thông, công nhân cầu đường, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến luôn bám trụ ngay tại hiện trường. Ban ngày tránh bom, ban đêm khẩn trương san lấp hố bom, sửa cầu, gia cố nền đường để từng đoàn xe vẫn kịp thời vượt qua trước khi trời sáng.

Theo nhiều tài liệu lịch sử, hơn 16.000 cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong, công nhân giao thông và dân công hỏa tuyến đã trực tiếp làm nhiệm vụ tại Ngã ba Đồng Lộc trong những năm tháng ác liệt nhất. Hàng nghìn người đã anh dũng hy sinh hoặc mang trên mình thương tật suốt đời để bảo vệ mạch máu giao thông của đất nước.

Nhà bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sỹ ngành GTVT đã hy sinh tại Hà Tĩnh

Dấu mốc bi tráng nhất là chiều 24/7/1968, khi 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55 Hà Tĩnh đang làm nhiệm vụ san lấp hố bom, bảo đảm giao thông thì một loạt bom Mỹ trút xuống. Cả 10 cô gái tuổi từ 17 đến 24 đã anh dũng hy sinh khi chỉ còn ít phút nữa là hoàn thành nhiệm vụ. Sự hy sinh ấy đã trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam và là một trong những trang sử hào hùng nhất của ngành Giao thông vận tải trong thời kỳ kháng chiến.

Điều đáng tự hào là, mặc dù bị đánh phá với cường độ khốc liệt, tuyến đường qua Ngã ba Đồng Lộc chưa bao giờ bị tê liệt trong thời gian dài. Các đoàn xe vận tải vẫn nối đuôi nhau tiến về chiến trường, góp phần bảo đảm nguồn chi viện liên tục cho miền Nam, tạo nên sức mạnh hậu cần quan trọng dẫn tới thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nơi đây không chỉ là điểm đến tri ân mà còn là "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ

Sau ngày đất nước thống nhất, Ngã ba Đồng Lộc được gìn giữ như một chứng tích lịch sử đặc biệt. Năm 1989, khu vực này được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia, và đến năm 2013 được Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Ngày nay, nơi đây không chỉ là điểm đến tri ân mà còn là "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần vượt khó và ý chí mở đường cho các thế hệ cán bộ, kỹ sư, người lao động trong ngành Giao thông vận tải.

Tháng Bảy về, Ngã ba Đồng Lộc lại đón hàng vạn người dân từ mọi miền Tổ quốc tìm về dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ

Về Đồng Lộc, viết tiếp khúc tri ân

Tháng Bảy hằng năm, khi cả nước hướng về Ngày Thương binh, Liệt sĩ (27/7), Ngã ba Đồng Lộc lại đón hàng vạn người dân từ mọi miền Tổ quốc tìm về dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Từ những cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong từng trực tiếp chiến đấu trên tuyến lửa năm xưa đến các đoàn cán bộ, đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên và du khách, tất cả đều chung một tấm lòng thành kính trước những người đã hiến dâng tuổi xuân và cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc.

Nhiều cơ quan đoàn thể đến dâng hoa, dâng hương tại Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc

Trong không gian linh thiêng của Khu di tích quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc, từng nén hương được thắp lên không chỉ để tưởng nhớ 10 nữ thanh niên xung phong anh hùng mà còn là lời tri ân đối với hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, công nhân giao thông, lực lượng thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến đã ngã xuống để giữ cho mạch máu giao thông không bị chia cắt. Những dòng người lặng lẽ nối dài bên khu mộ các liệt sĩ, tiếng chuông ngân vang giữa núi rừng và những bó hoa tươi thắm đã tạo nên bức tranh đầy xúc động về đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.

58 năm đã trôi qua, Ngã ba Đồng Lộc không còn là "tọa độ lửa" của chiến tranh, nhưng vẫn là biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Trên mảnh đất từng hứng chịu hàng vạn quả bom, những tuyến đường hôm nay đã rộng mở, nối liền các vùng miền, tiếp tục khẳng định vai trò của hạ tầng giao thông trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Lãnh đạo VATA cùng tập thể cán bộ Tạp chí điện tử Bạn Đường dâng hương, dâng hoa tại Khu di tích lịch sử quốc gia Ngã ba Đồng Lộc

Đối với ngành Giao thông vận tải, Đồng Lộc mãi là biểu tượng của tinh thần "đường chưa thông, không tiếc máu xương", của ý chí giữ vững mạch máu giao thông trong mọi hoàn cảnh. Phát huy tinh thần ấy trong giai đoạn mới không chỉ là tiếp tục đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, mà còn là khơi dậy khát vọng cống hiến, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm của mỗi cán bộ, kỹ sư, người lao động đối với sự phát triển của ngành và của đất nước. Đó cũng là cách tri ân sâu sắc, thiết thực nhất đối với những thế hệ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.