Quảng Ngãi: Từ chiều sâu di sản, vươn tới tầm cao thương hiệu

Quảng Ngãi, vùng đất nằm ở trung tâm dải đất miền Trung – đang từng bước khẳng định vị thế của mình bằng con đường riêng: phát huy chiều sâu di sản để vươn tới tầm cao thương hiệu văn hóa – du lịch.

Nền tảng đa dạng – sức mạnh từ cộng đồng các dân tộc

Quảng Ngãi là nơi hội tụ của hơn 43 dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 54% dân số, với 8 dân tộc bản địa như Xơ Đăng, Ba Na, Gia Rai, Gié Triêng, Hrê, Cor, Brâu, Rơ Măm. Sự hiện diện lâu đời của các cộng đồng này đã tạo nên một không gian văn hóa đa dạng, đa sắc, phản ánh quá trình cộng cư, giao thoa và thích nghi bền bỉ với điều kiện tự nhiên.

Độc đáo nghi thức cúng bến nước của người H'rê tỉnh Quảng Ngãi

Theo đó, chính cộng đồng là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa, từ lễ hội truyền thống, tập quán xã hội đến tri thức dân gian và nghề thủ công. Đây là nguồn vốn văn hóa đặc biệt, góp phần tạo nên bản sắc riêng không thể trộn lẫn của Quảng Ngãi trong bản đồ văn hóa Việt Nam.

Sở hữu 2/15 di sản được UNESCO ghi danh, cùng hệ thống 4 di tích quốc gia đặc biệt, 32 di tích quốc gia và hàng trăm di tích cấp tỉnh, Quảng Ngãi là địa phương có mật độ di sản dày, trải dài từ miền núi, đồng bằng đến biển đảo.

Năm 2025, Danh lam thắng cảnh cổng Tò Vò (Lý Sơn) được xếp hạng Di tích quốc gia đã tiếp tục khẳng định giá trị địa chất độc đáo, vẻ đẹp hoang sơ và ý nghĩa văn hóa – lịch sử gắn liền với chủ quyền biển đảo. Cùng thời điểm, nhiều di sản văn hóa phi vật thể như nghề gốm Mỹ Thiện (Châu Ổ), nghề làm muối Sa Huỳnh, nghề gốm Sa Huỳnh… được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Những ghi nhận này không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn, mà còn là cơ sở quan trọng để Quảng Ngãi xây dựng thương hiệu văn hóa dựa trên tính xác thực, bản sắc và chiều sâu lịch sử.

Nơi di sản cất tiếng nói thương hiệu Quảng Ngãi

Trong bối cảnh phát triển hiện nay, di sản không còn được tiếp cận theo hướng “giữ gìn nguyên trạng” thuần túy, mà được đặt vào mối quan hệ hài hòa với phát triển kinh tế – xã hội. Quảng Ngãi đang từng bước chuyển từ bảo tồn sang phát huy giá trị di sản, đưa di sản vào đời sống đương đại thông qua du lịch văn hóa, giáo dục trải nghiệm và các sản phẩm sáng tạo.

Những chàng trai, cô gái H'rê  cùng nhau uống rượu cần mừng Lễ cúng bến nước

“Tuần Di sản văn hóa Quảng Ngãi năm 2025” với chủ đề “Kết nối di sản, viết tiếp tương lai”, diễn ra từ ngày 25 – 30/12, là minh chứng rõ nét cho định hướng này. Chuỗi hoạt động trưng bày, tái hiện không gian văn hóa biển đảo, đại ngàn và các làng nghề truyền thống tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh đã tạo cầu nối giữa di sản và công chúng, giữa ký ức và hiện tại.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, thông qua các hoạt động văn hóa – di sản, địa phương hướng tới định vị thương hiệu các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng, từng bước xây dựng hình ảnh Quảng Ngãi là vùng đất giàu bản sắc, giàu tiềm năng và năng động trong hội nhập.

Lễ Khao Lề Thế lính Hoàng Sa đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, loại hình Tập quán xã hội và tín ngưỡng. Lễ hội không chỉ góp phần khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa mà qua đó còn bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, đồng thời giáo dục truyền thống tự tôn dân tộc và các giá trị nhân văn sâu sắc đến mọi tầng lớp nhân dân.

Qua đó, thương hiệu Quảng Ngãi không chỉ được tạo nên từ cảnh quan thiên nhiên, mà từ câu chuyện văn hóa: câu chuyện về con người gắn bó với núi rừng, biển đảo; về những nghề truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ; về tinh thần kiên cường, sáng tạo trong lịch sử và hiện tại.

Theo đó, phát triển dựa trên văn hóa là con đường dài, đòi hỏi sự kiên định, đồng thuận và tầm nhìn chiến lược. Quảng Ngãi đang từng bước khẳng định rằng, khi di sản được đặt đúng vị trí – không chỉ là quá khứ cần bảo tồn, mà là nguồn lực để kiến tạo tương lai, thì thương hiệu địa phương sẽ được xây dựng một cách bền vững và khác biệt.