Gia Lai: Tăng tốc triển khai cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, hai dự án trọng điểm quốc gia đi qua địa bàn tỉnh Gia Lai – Dự án Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam – đang được các cấp, ngành trong tỉnh tập trung rà soát, chuẩn bị toàn diện. Mục tiêu xuyên suốt trong bảo đảm tiến độ khởi công, tuân thủ quy định pháp luật, công khai minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người dân.

Phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, thúc đẩy liên kết vùng và mở ra không gian phát triển mới cho Gia Lai và khu vực Tây Nguyên.

Tập trung giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư đồng bộ

Dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku có chiều dài khoảng 125 km, quy mô 4 làn xe, nền đường rộng 24,75 m, vận tốc thiết kế 100 km/giờ, tổng mức đầu tư 43.734 tỷ đồng, được chia thành 3 dự án thành phần. Trong đó, dự án thành phần 1 và 3 dự kiến khởi công ngày 19-12, còn dự án thành phần 2 dự kiến khởi công trong tháng 3/2026.

Để triển khai dự án, tỉnh cần thu hồi hơn 1.053 ha đất, ảnh hưởng đến 6.609 hộ dân và 17 tổ chức, trong đó 611 hộ phải bố trí tái định cư (TĐC). Tỉnh đang đầu tư xây dựng 12 khu TĐC, phấn đấu cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) trong tháng 3-2026.

Về vật liệu xây dựng, toàn dự án cần khoảng 16,242 triệu m³ đất đắp, 2,39 triệu m³ cát và 3,56 triệu m³ đá. UBND tỉnh đã chấp thuận chủ trương khai thác 17 mỏ đất, 12 mỏ cát cùng các mỏ đá trên địa bàn, cơ bản đáp ứng nhu cầu thi công.

Theo Ban Quản lý các công trình giao thông và dân dụng tỉnh, đến cuối tháng 11, UBND tỉnh đã phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường và quyết định đầu tư dự án; ngày 7/12 hoàn thành phê duyệt thiết kế kỹ thuật, đủ điều kiện tổ chức lựa chọn nhà thầu xây lắp.

Dự án thành phần 1 dài khoảng 22 km, tổng vốn đầu tư 6.989 tỷ đồng, đi qua các phường An Nhơn Bắc, An Nhơn và các xã Bình An, Bình Hiệp, Bình Phú; điểm đầu tại QL 19B, điểm cuối phía Tây đường tránh Phú Phong. Trên tuyến có 28 cầu, 3 nút giao liên thông, 15 hầm chui dân sinh và 2 cầu vượt.

Ông Lê Tự Bình, Bí thư Đảng ủy xã Bình An, cho biết đoạn tuyến qua xã dài khoảng 3 km, thu hồi 23,3 ha đất với 613 thửa, ảnh hưởng 356 hộ dân, trong đó 5 hộ bị thu hồi đất ở. Xã đã thành lập Hội đồng và Tổ công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB, TĐC; hoàn tất các thủ tục pháp lý đối với khu TĐC diện tích 1,48 ha, 48 lô đất, đồng thời kiến nghị sớm bàn giao cọc GPMB ngoài thực địa để đẩy nhanh tiến độ.

Dự án thành phần 3 dài 35 km, đi qua các xã Lơ Pang, Mang Yang, KDang, Đak Đoa, Ia Băng và phường Hội Phú; tổng diện tích thu hồi khoảng 363,44 ha, ảnh hưởng 2.113 hộ dân. Ban Quản lý dự án đề xuất xây dựng 4 khu TĐC (1 khu tại Mang Yang, 3 khu tại Ia Băng). Đến nay, công tác kiểm đếm cơ bản hoàn tất, bảo đảm bàn giao 100% mặt bằng trước ngày 31/3/2026; các khu TĐC cũng sẽ hoàn thành trong tháng 3/2026.

Dự án Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam – đang được các cấp, ngành trong tỉnh tập trung rà soát, chuẩn bị toàn diện

Song song với cao tốc, Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua tỉnh Gia Lai dài khoảng 115,7 km, đi qua 18 xã, phường. UBND tỉnh đã thống nhất phân chia dự án thành 15 dự án thành phần phục vụ công tác GPMB và TĐC, với tổng kinh phí dự kiến 10.310 tỷ đồng. Tỉnh đã mở tài khoản tiếp nhận vốn, đồng thời đề nghị Bộ Xây dựng bố trí 600 tỷ đồng trong năm 2025, phần còn lại trong năm 2026.

Trong quy hoạch TĐC, tỉnh đã phê duyệt 38 khu TĐC với tổng diện tích 153,84 ha, bố trí 3.371 lô đất cho 1.587 hộ dân bị ảnh hưởng; đồng thời phê duyệt 6 khu cải táng diện tích 4,01 ha.

Đáng chú ý, tỉnh đã chỉ đạo lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 các khu TOD (vùng phụ cận ga đường sắt tốc độ cao) tại khu vực ga Diêu Trì (khoảng 443 ha) và Bồng Sơn (khoảng 440 ha), hướng tới khai thác hiệu quả quỹ đất, hình thành các đô thị – dịch vụ – logistics hiện đại gắn với tuyến đường sắt tốc độ cao.

Bảo đảm tiến độ khởi công và quyền lợi người dân

Riêng đoạn tuyến qua phường Hoài Nhơn Bắc dài 10,3 km, thu hồi khoảng 70 ha đất, ảnh hưởng 720 hộ dân. Địa phương đã hoàn thành xác minh nguồn gốc đất 805 trường hợp, quy hoạch 4 khu TĐC và 1 khu cải táng.

Ông Trần Minh Lâm, Phó Chủ tịch UBND phường Hoài Nhơn Bắc, khẳng định công tác GPMB được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, địa phương chú trọng đối thoại, tuyên truyền, giải quyết thấu đáo từng trường hợp, bảo đảm quyền lợi người dân, hạn chế phát sinh khiếu kiện.

Theo ông Trương Khoa, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, tỉnh kiến nghị Bộ Xây dựng sớm phê duyệt việc phân chia 15 dự án thành phần GPMB, đồng thời bàn giao cọc mốc GPMB ngoài thực địa và hoàn tất lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, tạo đầy đủ cơ sở pháp lý để các địa phương tăng tốc triển khai.

Để bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương rà soát kỹ từng đầu việc, từng mốc thời gian, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn trong GPMB, TĐC và nguồn vật liệu; kịp thời báo cáo, xử lý ngay những khó khăn phát sinh, không để kéo dài.

Quan điểm xuyên suốt được nhấn mạnh là làm đúng quy định, công khai – minh bạch, lấy người dân làm trung tâm, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, thúc đẩy liên kết vùng và mở ra không gian phát triển mới cho Gia Lai và khu vực Tây Nguyên.