Bắc Ninh đặc sắc lễ hội làng Diềm, dấu ấn miền Quan họ

Đây là một trong chuỗi các hoạt động chào mừng Lễ đón nhận Bằng UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, công bố Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là di sản văn hóa thế giới và Festival "Về miền di sản - 2026".

Toàn cảnh khu vực lễ hội làng Diềm.

Tổ dân phố Viêm Xá, phường Kinh Bắc (tên nôm là làng Diềm) là một trong 49 làng quan họ gốc của vùng Kinh Bắc - Bắc Ninh xưa, nơi duy nhất có Đền thờ Vua bà, thủy tổ Dân ca Quan họ Bắc Ninh.

Theo truyền thuyết, đức Vua Bà là con gái Vua Hùng, trong hành trình chu du đã dừng chân tại vùng đất Viêm Trang xưa, khai khẩn đất đai, lập làng, dạy dân sản xuất và đặc biệt là sáng tạo, truyền dạy những làn điệu Dân ca Quan họ trữ tình, đằm thắm. Sau khi Vua Bà mất, Nhân dân đã lập đền thờ và tôn bà là đức Vương Mẫu - Thành hoàng làng.

Vì vậy, hàng năm, vào ngày mùng 6/2 Âm lịch, Nhân dân địa phương lại tổ chức lễ hội truyền thống tưởng nhớ đến công lao của Đức Vua Bà với nhiều nghi thức truyền thống đặc sắc, tạo nên không gian văn hóa đặc trưng, độc đáo của vùng quê Quan họ. Đồng thời, để duy trì, gìn giữ, bảo tồn phát huy những nét đẹp của dân ca Quan họ say đắm lòng người, đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Màn tái hiện sự tích Vua Bà.

Lễ hội Làng Diềm Xuân Bính Ngọ 2026 là năm đầu tiên tổ chức sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động; cũng là dịp kỷ niệm 10 năm Lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Năm nay, Lễ hội được tổ chức từ ngày 23 - 25/3 với nhiều hoạt động phong phú cả phần lễ và phần hội như: Lễ mở cửa đền, dâng hương, rước kiệu, tái hiện sự tích Vua Bà và màn chạy cờ, cướp cầu; múa lân sư tử; trình diễn trống hội… Đặc biệt là lễ rước với sự tham gia của hàng trăm người trong trang phục truyền thống đi từ Đền sang đình, sau đó vòng quanh làng đến lấy nước tại Đền Cùng - Giếng Ngọc mang về thờ tại Đền Vua Bà.

Đến với Lễ hội, du khách sẽ được tham quan, thưởng lãm không gian văn hóa đặc sắc tại các điểm di tích, được hòa mình vào những canh hát đối, hát mừng của các nghệ nhân Quan họ, những canh hát đãi khách theo cách chơi Quan họ của làng Diềm, đặc biệt là canh hát thờ được hát theo điệu "La rằng" độc đáo truyền thống của quê hương Làng Diềm, nơi cội nguồn của các làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh.

 Nghi thức lấy nước tại Đền Cùng - Giếng Ngọc mang về thờ tại Đền Vua Bà.

Ngoài ra, du khách còn được tham gia nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và các trò chơi dân gian sôi động như: Cướp cầu, chơi cây đu, đấu vật, thi đấu thể thao cờ tướng, cầu lông, bóng bàn và nhiều trò chơi dân gian khác...

Lễ hội Đền Vua bà Thủy tổ Quan họ được tổ chức hàng năm không chỉ tôn kính các bậc tiền nhân; cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, Nhân dân vui vẻ, cuộc sống ấm no, hạnh phúc mà còn nhằm mục đích khơi dậy niềm vinh dự, tự hào về truyền thống văn hóa tốt đẹp và nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng dân cư trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị đặc sắc của Dân ca Quan họ Bắc Ninh.